806 . فينك 1
- سنگ پا
حمزه : اين سنگى متخلخل است كه روى آب شناور مىماند و فرو نمىرود .
[ سنگ پا ] در جزيرهء سيسيل يافت مىشود ، آن را « قيسور » 2 نيز مىنامند .
( 1 ) . نام فارسى است ؛
II , Dozy
، 295 ؛
II , Vullers
، 703 .
( 2 ) . القيسور ، نك . شمارهء 869 .
حرف ق ( قاف )
807 . قاقلّة 1
- هل
[ اصل ] آن از « سرزمين طلا » است ، به هندى ككولا و تلا 2 [ ناميده مىشود ] . [ هل ] دو نوع است : درشت 3 و ريز 4 . [ هل ] درشت در كپسولى شبيه « جوز » اسپند قرار دارد ، تخمهايش سياه و به شكل [ تخمهاى ] گشنيز است . مىگويند كه [ اين كپسولها ] گردند و هريك از آنها از سه بخش تشكيل شده است ، تخمها نيز سه تا و نزديك هم قرار گرفتهاند . مزهاش همان مزهء كافور است ؛ اين [ دارو ] كمياب و گرانبهاست .
[ هل ] ريز همانند پسته كشيده و دراز است ، آن را بهجاى خيربوا 5 به كار مىبرند و آن نيست كه برخى مردم مىپندارند . زيرا ميوههاى خيربوا درشتتر ، سه سطحى و پوشيده از كركاند ، آنها را به صورت از هم پاشيده مىآورند .
[ هل ] ريز اگر به صورت از هم پاشيده باشد ، هنديان آن را ايل 6 مىنامند و اگر در كپسول باشد - ايلاچى 7 . « ايل » با « هيل » 8 شباهت دارد و « هيل » همان « خيربوا » است .
يحيى و خشكى : [ هل ] از نظر خوشبويى با كبابه برابر و شبيه بوى كافور است . آن را از سفاله مىآورند . اين دانههايى شبيه نخود درشت است ، آنها پيچيده [ در پوستهاند ] و اگر آنها را بماليم ، به دانههاى ريز تبديل مىشوند .
رازى : [ هل ] درشت تخمهايى است به اندازهء نخود ، آنها سياهرنگاند و اگر آنها را بماليم خرد مىشوند . در آنها مغزى سفيد وجود دارد كه زبان را مانند كبابه مىگزد و بويى خوش شبيه بوى كافور دارد . [ هل ] ريز نيز رنگ و بوى [ هل ] درشت را دارد جز اين كه به اندازهء عدس است . جانشين آن هال 9 است .
الحاوى و ديسقوريدس : [ هل ] با كاسبرگ 10 است و بىكاسبرگ ؛ [ هل ] با كاسبرگ مزاج را شديدتر خشك مىكند .