( 2 ) . نسخهء الف : نخر البطم ، نسخهء پ : شجر البطم ( ! ) . نك . شمارهء 156 .
( 3 ) . از اينجا چهارمين افتادگى در نسخهء الف آغاز مىشود ( نك . همينجا ، صفحهء 27 ) . ترجمهء بعدى تا ميانههاى شمارهء 632 از روى نسخهء فارسى ( ورقهاى 101 ب - 109 الف ) انجام شده است . اما شمارهء 582 در نسخهء فارسى ترجمهء متن نسخهء الف نيست ، در آن فقط به خواص درمانى سياه داوران اشاره مىشود . افزونبر آن بخشى از عنوانهاى فصل « سين » در نسخهء فارسى به ترتيبى ديگر غير از نسخهء الف ، قرار گرفته است : 554 ، 557 ، 558 ، 561 ، 559 ، 553 ، 555 ، 556 ، 560 ، 566 ، 568 ، 569 ، 565 ، 570 ، 564 ، 563 ، 562 ، 567 ، 571 ، 573 - 575 ، 572 ، 576 ، 577 ، ( 578 ) ، ( 580 ) ، ( 581 ) ، 583 ، 582 ، 579 .
583 . سولان 1
ارجانى گويد : سولان داروى رومى است و او گرم و خشك است در چهار درجه . چون اندام به او بسوده شود ، اندام را بسوزد و اگر در بينى مقدار حبهاى با آب چگندر ريخته شود ، لقوه [ فلج عصب صورت ] را دفع كند .
( 1 ) . چنين است در ابو منصور ، 328 و محيط اعظم ،
III
، 79 ؛
II , Vullers
، 352 : سلوان . نيز قس .
ابن سينا ، 480 ؛
I , Dozy
، 708 .
584 . سيساليوس 1
* اين « كاشم » رومى است ، دربارهء كاشم در حرف « كاف » ذكر كرده شود ان شاء الله 2 .
معنى سيساليوس چنان باشد يعنى « چيزى كه به لعاب ماند » و او لغت رومى است .
آنچه رومى است به مقدار از نبطى خردتر است و بوى و طعم او از بوى و طعم نبطى تيزتر باشد و باقوتتر .
محمد زكريا گويد : سيساليوس [ داروى ] رومى است و او دانهاى است به اندازهء تخم اشق 3 . [ سپس ] گويد : « در بعضى از كتب چنين يافتم كه او انگدان رومى 4 است » .
ابن ماسويه گويد : سيساليوس به انگدان رومى مشابهت دارد و گفته است لون او ازرق است .
ديسقوريدس او را ساسالى 5 نام كرده است و [ گويد كه ] برگ او به برگ رازيانه 6 مشابهت دارد ، جز آنكه برگ ساسالى ستبرتر باشد . او را سايهبانى باشد چنانكه شبت را و در آن سايهبان ميوه دارد و به هيئت آن ميوه ، دراز بود و او را زوايا باشد و طعم او تيز باشد .
ابن ماسويه گويد : [ سيساليوس ] به زنجبيل مشابهت دارد 7 .