553 . سلق 1
- چغندر معمولى
[ چغندر ] به رومى ايروقوليون 2 ، نيز طوطلون 3 ، به سريانى سلقا 4 ، نيز شيلوما و شيلوم 5 ، به فارسى چگندر 6 ، نيز صربه 7 [ ناميده مىشود ] .
ديسقوريدس 8 : [ چغندر ] دو نوع است : سياه از شدت سبزى ، كه [ شكم را ] مىبندد و ديگرى 9 لينت مىدهد .
( 1 ) .
Beta vulgaris L .
؛ سراپيون ، 145 ؛ ابو منصور ، 312 ؛ ابن سينا ، 505 ؛ عيسى ، 21 30 .
( 2 ) . ايروقوليون ، نسخهء فارسى : بردقولتون ، احتمالا ابدوفوليرن - يونانى ( ؟ ) قس .
I , Low
، 351 . نسخهء فارسى مىافزايد : سيفقلون ( يا ،
I , Low
، 347 و 351 ) .
( 3 ) . نسخهء الف : طروطلون بايد خواند طوطلون - يونانى ؛ تئوفراست ، 572 ؛
pf . , Low
، 273 .
( 4 ) . سلقا ، قس .
I , Low
، 347 .
( 5 ) . شيلوما ، شيلوم ، نسخهء فارسى : شلوقا ، شيلوم .
( 6 ) . نسخهء الف : جكندر ، قس .
I , Vullers
، 585 ، نسخهء فارسى : چقندر ، قس .
I , Vullers
، 583 .
( 7 ) . صربه ( ؟ ) شايد چندر (
I , Vullers
، 594 ) يا صوطله (
II , Vullers
، 521 ) ، كه با يونانى مطابقت مىكند .
I , Low
، 348 .
( 8 ) . ديوسكوريد ،
II
، 123 .
( 9 ) . نسخهء فارسى : « نوع ديگر سبز باشد بىلون سياه » .
554 . سلجم 1
- منداب و شلغم
حمزه : اصل شلماب 2 از همين است . ظاهرا اين شلغماب 3 است ، شيرهاش بسيار ترش است به گونهاى كه گوشت را مىپزد 4 .
رازى : تخم [ منداب ] دشتى صاف ، سياه همانند تخم منداب [ بستانى ] 5 اما سياهتر است ، به آسانى جويده مىشود و مزهاش همان مزهء [ تخم ] منداب بستانى 6 است .
پولس : جانشين آن افشرهء گياهى است كه همراه با خورشيد مىچرخد . [ پولس ] از سودونيون 7 نام مىبرد و مىگويد كه در ترجمه [ به معناى ] « منداب دشتى دروغين » است زيرا به ظاهر به منداب مىماند .
( 1 ) . شكل شلجم نيز ديده مىشود و اين معرب « شلغم » فارسى (
Lane
، 1402 ؛
II , Vullers
، 457 ) -
Brassica napus L . Var . oleifera
است ( ميمون ، 273 ؛ عيسى ، 1 33 ؛
Lane
، 1402 ) يا
Brassica rapa L .
؛ ابو منصور ، 340 ؛ ابن سينا ، 707 ؛ عيسى ، 8 33 .
( 2 ) . الشلماب همان آبكامه است (
II , Vullers
، 458 ) و اين چاشنى تندى است كه از شير و ماست ،