بخراسان » ( قس .
Lane
، 1324 ) ؛ سپس سخنان ابو حنيفه را مىآورد كه اين « سيكران » است . اما توصيف اين گياه در اينجا با توصيف سيكران ( نك . لسان العرب ،
IV
، 375 ؛
Lane
، 1392 ) كه همچون بنگ -
Hyoscyamos niger l .
تعريف مىشود ، مطابقت ندارد ؛ عيسى ، 5 96 . اين گياه در محيط اعظم (
II
، 12 ) به نام « سخير » توصيف شده است .
( 2 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : مر ، بايد خواند مز ، نسخه فارسى : طعم او ترش و شيرين بود .
( 3 ) . ستع ( ؟ ) .
( 4 ) . اخبار مرو ، نسخهء پ : الخيار مرو ( ! ) ، قس . شمارهء 60 .
( 5 ) . نسخهء الف : لغلب النحل ، نسخهء پ : كقلب النخل ، شايد الفجل - ترب ، قس . شمارهء 60 در پايان عنوان ؛ ابو حنيفه ، 228 : عرق الفجلة « ريشه ترب » .
528 . سدر 1
- كنار
ميوهء [ سدر ] نبق 2 [ ناميده مىشود ] ، به هندى بير 3 است .
مؤلّف المشاهير : ضال 4 سدر دشتى و مفرد آن « ضالة » است .
ابن دريد : صلّام 5 مغز هستهء ميوهء سدر است .
ابو معاذ : سدر برگ نبق است . عبرى 6 آن [ نوع سدر ] است كه در كنار رودخانهها مىرويد 7 .
مؤلّف ياقوته مىگويد كه [ سدرى كه ] ميان اين دو [ نوع ] قرار دارد 8 ، « اشكله » 9 [ ناميده مىشود ] .
ابو حنيفه : سدر عربى بىخار است و ضال خار دارد .
مردم يمن سدر را علبه 10 مىنامند . سدر كوچك و اراك ، حتى 11 همهء درختان كوچك « عرمض » ناميده مىشوند .
ميوهء ضال ريز است ؛ بهترين ميوهء سدر در سرزمين عربها در هجر است كه در جايى براى سلطان نگه مىدارند ، و آن بسيار شيرين است و از دهان و جامهء خورندهء آن بوى خوش به مشام مىرسد .
( 1 ) .
Zizyphus spina Christi Willd .
؛ سراپيون ، 427 ؛ ابن سينا ، 486 ؛ ميمون ، 269 ؛ عيسى ، 8 192 .
( 2 ) . النبق ، نشانهگذارى ديگر ، نك . لسان العرب ،
X
، 350 .
( 3 ) . بير ، قس .
Platts
، 208 .
( 4 ) . الضال -
Zizyphus lotus Lam .
؛ ميمون ، 269 ؛ عيسى ، 5 192 .
( 5 ) . يا صلّام ، قس .
Lane
، 1719 .