خاكسترى 14 است .
ديسقوريدس باز هم مىگويد * * كه بهترين زرنيخ چندان پوك نيست ، به رنگ سرخ است ، به آسانى ريزريز و ساييده مىشود ، خالص است و بوى گوگرد مىدهد ، نيرويش همان نيروى ارسانيقون است 15 .
( 1 ) . زرنيخ نيز ديده مىشود (
Lane
، 1229 ) و اين معرب « زرنى » فارسى است . سه نوع زرنيخ تشخيص مىدهند : زرد ( دى سولفيد ارسنيك يعنى رآلگار -
( As 2 S 2
) ، سرخ ( ترى سولفيد ارسنيك يعنى ائورى پيگمنت -
As 2 S 3
) و سفيد ( اكسيد ارسنيك -
As 2 O 3
) ؛ قس . ابو منصور ، 295 ؛ ابن سينا ، 221 . طبق طبقهبندى رازى ، زرنيخ دو نوع است - سرخ و زرد ، و اكسيد ارسنيك را « شكّ » مىنامد و در گروه سنگها جاى مىدهد ؛ كريموف ، سر الاسرار ، ص 119 ، يادداشت 29 و ص 149 ، يادداشت 282 .
( 2 ) . لاذراخوس ، قس . بر بهلول ، 18 943 : لدراخوس ؛ نسخهء فارسى : اذرخوس گويند و معنى او « زردرنگ » بود .
( 3 ) . ارسانيقوس - يونانى ، ديوسكوريد ، ، 86 .
( 4 ) . سندراخوس - يونانى ، ديوسكوريد ، ، 87 .
( 5 ) . نسخهء الف : سنزحا ، بايد خواند سندرخا ، نك . يادداشت 4 ؛ نسخهء فارسى : استوحا و مىافزايد : « به لغت لطينى « اوربيمنت » گويند ( قس . با
auripigmentum
لاتين و
orpiment
فرانسه ) .
( 6 ) . نورثا .
( 7 ) . زرنيخا .
( 8 ) . زرنى ، قس .
II , Vullers
، 131 .
( 9 ) . منجل ، بايد خوان منحسل ، قس .
Dutt
، 44 :
manahsila
. نسخهء فارسى : منسل و منسل ، قس .
Platts
، 1108 .
( 10 ) . نسخههاى الف و فارسى : هريال ، بايد خواند هرتال ، قس .
Platts
، 1224 و
Dutt
، 41 . افزوده در حاشيهء نسخهء الف : « [ زرنيخ ] زرد را به سندى هرتال و سرخ را منسل [ در متن - متسل ] مىنامند » .
( 11 ) . برطبق ديوسكوريد ( ، 86 ) ارسانيقون زرنيخ زرد است و در معدن زرنيخ سرخ يافت مىشود .
( 12 ) . افزوده از روى ديوسكوريد ،
V
، 86 .
( 13 ) . * اين قطعه با اختصارهايى در
Picture
، 121 درج شده است .
( 14 ) . ديزج ، نسخهء فارسى : خاكستر فام .
( 15 ) . * * در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و در نسخههاى ب و فارسى حذف شده است . قس .
ديوسكوريد ،
V
، 87 .