( 11 ) . الجبلهنگ ، نك . شمارهء 244 ؛ نسخهء پ : الجلبهنگ .
208 . ترمس 1
آن را « باقلى مصرى » 2 مىنامند ، به سريانى ترمسا 3 ، نيز ترميوس 4 [ ناميده مىشود ] .
ديسقوريدس مىگويد كه نوع وحشى [ ترمس نيز ] وجود دارد و آن ريزتر 5 و از نظر نيرو ضعيفتر است .
پولس مىگويد كه [ ترمس ] هم خوردنى و هم تلخ يافت مىشود ؛ [ نوع ] وحشى از بستانى مؤثرتر است .
رازى مىگويد كه [ ترمس ] دانههايى شبيه باقلى و تلخمزه است . گرگر باقلى مصرى است .
اگر به دقت بنگرى ، شباهتى ميان آنها پيدا نخواهى كرد ، اما پذيرفته شده [ كه آنها را همانند ] بدانيم ازآنرو كه دانههاى [ ترمس ] گرد ، پهن و بسيار سفيدند . برگهايش همانند برگهاى پنيرك قرار گرفتهاند اما اطرافشان بريدگى دارد .
ابو حنيفه مىگويد كه دانشمندان بين گياهان غلافدار 6 ، بسيله 7 را نام مىبرند . اين ظاهرا « ترمس » است و به دليل تلخى خود [ چنين ناميده شده است ] ، بسيل نزد عربها به معناى « ناپسند » 8 است .
ابن ماسويه مىگويد كه جانشين [ ترمس ] براى دفع كرم ، درمنه است و اگر نتوان آن را يافت ، جعده را جانشين آن مىكنند .
( 1 ) .
Lupinus termis Forsk .
يا
Lupinus angustifolius L .
؛ سراپيون ، 494 ؛ ابو منصور ، 93 ؛ ابن سينا ، 728 ؛ ميمون ، 379 . اين نام از « ترمش » آشورى است
II , Low )
، 454 ، ابو حنيفه ، فرهنگ ، 24 ) و از طريق يونانى وارد زبانهاى عربى ، فارسى و جز اينها شده است . ميمون ، 379 .
( 2 ) . الجرجر المصرى ، جرجر - شكل عربى گرگر فارسى است ، نك . شمارهء 132 يادداشتهاى 3 و 4 .
( 3 ) . ترمسا ،
Low , Pf .
، 394 .
( 4 ) . نسخهء فارسى : ترميوس - يونانى ، ديوسكوريد ،
II
، 109 ، اين واژه در نسخهء الف ناخواناست .
( 5 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : اصفر بايد خواند اصغر ، ديوسكوريد ،
II
، 109 ، نسخهء فارسى : اين نوع به هيئت خردتر باشد .
( 6 ) . القطانىّ جمع القطنيّة - حبوبات يا گياهان غلافدار ،
Lane
، 2991 .
( 7 ) . البسيلة - نوعى نخود -
Pisum arvense L .
؛ بيطار ، 287 ؛
Lane
، 206 .