( 16 ) . نسخهء فارسى : يوخل ، بايد خواند بوخل قس .
I , Vullers
، 274 .
( 17 ) . خفرج ، قس .
I , Vullers
، 710 .
( 18 ) . برققلى - به نظر مىرسد كه از
Porcacla
باشد
III , Low
، 70 .
( 19 ) . اين شعر در لسان العرب (
III
، 44 ) آمده و به مؤلّف آن العجاج اشاره شده ، ابو حنيفه نيز مصرع اول را آورده است ( 423 ) .
( 20 ) . كف ، قس . ابو حنيفه ، 423 ؛ لسان العرب ،
IX
، 307 .
( 21 ) . ( بقلة ) مباركة - « سبزى مبارك » .
( 22 ) . بقلة الزهرا ، الزهرا ( « درخشنده ، زيبا » ) - لقب حضرت فاطمه ( س ) دخت حضرت محمد ( ص ) .
( 23 ) . ( بقلة ) طاهره .
( 24 ) . دشتى .
( 25 ) . وشفنگ كرمه .
( 26 ) . شكنگ ( ؟ ) .
( 27 ) . بقلة حمقاء يعنى « سبزى احمق » .
( 28 ) . در متن اشتباها « بقله » نوشته شده است . اين جمله ظاهرا افزودهء مترجم فارسى است .
159 . بقلة يمانية 1
جالينوس گويد : « بقله » يمانى را بلطاون 2 گويند و به زبان هندى چولائى 3 و به سندى فانتهارى 4 گويند . اهل جرجان بورمنى 5 و بلخيان منج 6 گويند ، اهل بخارا 7 . . .
* نبات او به سرخى مايل باشد و برگ او به برگ زردآلو 8 مشابهت دارد . مباينت ميان او و بستانافروز آن است كه نبات 9 بستانافروز سرخ باشد و نبات منج سبز ؛ تخمهاى هر دو به يكديگر مشابهت تام دارند .
يك نوع از بقلهء يمانى آن است كه پارسيان او را سرخمرد 10 گويند و ساق و برگ و شاخ او سرخ بود ؛ ساق و اطراف او درازتر باشد . بعضى اين نوع را نر گويند و آن ديگر را ماده 11 .
( 1 ) . « سبزى يمانى » ،
Chenopodium capitatum L .
( سراپيون ، 49 ؛ ابن سينا ، 89 ) يا
Amaranthus Blitum L .
مترادف
Albersia Blitum Kunth .
( ابو منصور ، 59 ؛ ميمون ، 53 ؛ عيسى ، 13 11 ) .
( 2 ) . بلطاون - ، يا يونانى ، ديوسكوريد ،
II
، 118 .
( 3 ) . چولائى ، در نسخه فارسى پاك شده است ، آن را بر پايه
Platts
( 453 ) بازسازى كردهاند .
( 4 ) . فانتهارى .