( 13 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : التى منها و برطبق آن مهيرهوف ترجمه كرده است ؛ بايد خواند النّىّ منها ، نسخهء فارسى : خام .
( 14 ) . در متن أشياء برية « چيزهاى خشكى » و سپس بينهما . اينجاى متن كاملا روشن نيست ؛ در نسخهء فارسى حذف شده و مهيرهوف نيز آنها را حذف كرده است .
( 15 ) . القنفذ البحرى - يونانى ( ديوسكوريد ،
II
، 1 ) -
Sphaerechinus esculentus
.
( 16 ) . نسخهء الف : للحيات بارزة بايد خواند للحيات البارزة منه ، ظاهرا بيرونى خارهاى جنبان خارپشت دريايى را اينچنين مىنامد . نسخهء پ : للحبّات البارزة « به سبب دانههايى كه بيرون مىزند » .
( 17 ) . نسخهء الف : الفراك ، بايد خواند الضّيراك ( نسخهء پ ) ؛ تاج العروس ،
IX
، 157 اشاره مىكند كه آن مربوط به ماهىهاى درياست .
Vorwort
، 16 :
al - farrak
.
( 18 ) . گورماهى « گورخر - ماهى » ،
Vorwort
، 16 :
« Blindfisch » - kur - m hi
، يعنى « ماهى كور » .
( 19 ) . العير .
( 20 ) . بيرونى در مقدمه مىگويد كه قريشيان با مهارت خود در تهيهء مخلوطها و تركيبهاى گوناگون مواد خوشبو و بخورها ممتازند . نك . ص 156 .
( 21 ) . تهكرشى ، احتمالا نكههكرشى ، نك . يادداشت 4 .
( 22 ) . فى قدّ الانجدانة نك . شمارهء 107 . ميوهء انگدان پهن است به شكل بيضى يا گرد بيضى شكل ، تا 20 ميليمتر درازا و 15 ميليمتر پهنا ؛ انسيكلوپدى ، 403 .
( 23 ) . أظفار الحمار .
( 24 ) . درهم . پول نقره يا مس ؛ قطر درهم سامانيان كه در كلكسيون موزه تاريخ ملتهاى ازبكستان نگهدارى مىشود ، از 28 تا 30 ميليمتر در نوسان است .
( 25 ) . الميسوسن - « شراب سوسن » ، دربارهء تركيب اين داروى مركب نك . ابن سينا ،
I
، 537 ، ميمون ، 247 .
* ( 26 ) . در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده اما در عكس فقط يك لكه سياه ديده مىشود ، از روى نسخهء ب نقل شده است .
( 27 ) . يا : « با ادويه » - أفاوية .
( 28 ) . نسخهء الف : ينقى بالرمل المكى ، نسخهء پ : تبقى بالرمل المكى ، نسخهء فارسى : بريگ مكى بشويند .
( 29 ) . ناخنه از « ناخن » .
( 30 ) . دهب ، دهوب سانسكريت ،
Platts
، 550 .