بيدستر را دارد .
قسطا مىگويد : [ اشق ] عصاره خشخاش است . هستند كسانى كه مىگويند اين عصارهء برگهاى [ خشخاش ] است . اما آنها [ از حقيقت ] به دورند و سردى اين عصاره و گرمى اشق را از ياد بردهاند . 10
پولس و رازى دربارهء جانشين [ اشق ] مىگويند كه ريم كندو براى آن است .
دربارهء تقلب [ اشق ] گفته شده است كه خشخاش تازه را از ريشه مىكنند ، آن را مىشويند و مىگذارند تا آبش خارج شود . سپس آن را به قطعههاى ريز مىبرند ، در ديگ قرار مىدهند ، رويش را مىپوشانند و روى آتش ضعيف گرم مىكنند تا [ خشخاش ] از راه پختن حل شود . پس از آن ، صاف مىكنند . سپس همان كار را با اسپند تازه انجام مىدهند . يك قسمت جوشانده [ اسپند ] را به دو قسمت جوشانده خشخاش مىافزايند و [ مخلوط ] را با احتياط مىجوشانند تا عسل غليظ به دست آيد و سپس خشك مىكنند .
( 1 ) . صورت عربى اشه فارسى (
I , Vullers
، 106 ) -
Gummi ammoniacum
- صمغ به دست آمده از
Dorema ammonacum Don .
؛ سراپيون ، 414 ؛ ابو منصور ، 44 ؛ ابن سينا ، 21 ؛ غافقى ، 35 ؛ ميمون ، 124 .
( 2 ) . امونياقون و امونيقون - يونانى ، ديوسكوريد ،
III
، 79 .
( 3 ) . هوكماماى ( ؟ ) .
( 4 ) . كژ ، نسخهء فارسى : كج - قس .
II , Vullers
، 800 .
( 5 ) . الوج ، نك . شمارهء 1069 .
( 6 ) . لزاق الذهب - همارز « لحيم طلا » كه معمولا به براكس اتلاق مىشود . نك . شمارهء 944 ، ميمون ، 124 و 383 .
( 7 ) . صمغ المحروث ، محروث - .
Ferulaassa foetida L
، نك . شمارهء 974 .
( 8 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : الفلخ ، بايد خواند الكلخ ؛ اين نقل از ديوسكوريد را غافقى ، 35 نيز آورده است كه براى اين واژه ، الكلخ گذاشته شده است و آن نام عربى ( نارتك ) يونانى است ( غافقى ، 35 ؛
II , Dozy
، 482 ) ، الكلخ همچون نارتك يا .
Ferula Communis L
تعريف مىشود ؛ .
Low , Pf .
، 339 . ديوسكوريد ،
III
، 79 : القنا ، كه مترادف الكلخ است ( عيسى ، 9 82 ) .
( 9 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : القثا و از اينجا نسخهء فارسى : خيار ؛ در اينجا تصحيف آشكار صورت گرفته است و بايد القنّا باشد ، ديوسكوريد ،
III
، 79 ، اما
II , Dozy
، 411 و 482 از ابن بيطار نقل مىكند :
شبيهة فى شكلها با القنا و هو الكلخ « [ اشق صمغ گياهى است ] كه از نظر شكل به « قنّا » شباهت دارد و اين - كلخ است » . قس . جامع ، ابن بيطار ، ص 34 . قنّا ( يا قنّا ) را نبايد با قنا - خيزران اشتباه كرد ، نك . شمارهء 382 .