نيمى از متن به شرح خواص درمانى اين گياه اختصاص يافته است . از آنجا كه اينگونه مضمون با اصل بيان بيرونى در پيشگفتار صيدنه تناقض دارد ، گمان مىرود كه اين عنوان در نسخهء اصلى مؤلف نبوده و بعدها افزوده شده است . در واقع نيز در حاشيهء راست اين ورق يادداشتى ديده مىشود : « در حاشيههاى كتاب اين نوشته بوده است . . . » وانگهى ، متن دربارهء « اقحوان » كه از 26 ب شروع مىشود ، بدون توجه به ورق چسبانده شده ، همچنان در 28 الف ادامه مىيابد . افزونبر آن ، در آنجا چند بار عبارت « باللطينية » ( به لاتين ) به چشم مىخورد كه در متن عربى صيدنه اصلا به كار نرفته است ( اين عبارت فقط در دستنويس ترجمهء فارسى ديده مىشود ) . و سرانجام ، متن اين ورق به هيچ وجه در ترجمهء فارسى منعكس نيست . به همين جهت آن را در شمارهگذارى وارد نكردهايم و بهاينترتيب ، از 28 الف شماره ورقهاى ما نسبت به آنچه در نسخهء الف موجود است يك واحد كمتر مىشود . شايان ذكر است كه شمارهگذارى در نسخهء الف احتمالا هنگام عكسبردارى و آن هم با رقمهاى چاپى صورت گرفته است و اين از استثناهاى نادر شمارهگذارى است .
اين دستنويس را در سال 678 / 1279 - 1280 ابو اسحق ابراهيم تبريزى مشهور به غضنفر ( بين سالهاى 630 / 1232 - 1233 و 692 / 1293 مىزيست ) نوشته است . « 31 » افزودهء ارزشمند به فهرست كتابشناسى آثار بيرونى ( كه خود دانشمند در سال 427 / 1036 تدوين كرده است ) از همين غضنفر است . آنگونه كه خود غضنفر در اين افزوده مىنويسد ، كوشيده است تا كتاب التفهيم « 32 » و ترجمهء كتاب هندى پتنجلى « 33 » بيرونى را مستقلا بررسى كند و فقط به رهبرى ابو عبد اللّه محمد بن ابو بكر تبريزى « 34 » معلم خود در اين كار توفيق يافته است . او به تاريخ تولد و درگذشت بيرونى نيز توجه مخصوص ابراز
( 31 ) . اين تاريخها را ا . زاخائو معيّن كرده است . نك .
Chronology
، ص
XV
. زكى وليدى مىنويسد كه دستنويس در قونيه بازنويسى شده است (
Picture
، ص
IV
) ، اما در فتوكپى چنين اشارهاى وجود ندارد .
( 32 ) .
The Book of Instruction in the Elements of the Art of Astrology . . .
، قديمىترين دستنويس ( 660 / 1261 - 1262 ) ؛ تصحيح متن فارسى اين اثر در انستيتو خاورشناسى ازبكستان نگهدارى مىشود .
نك .
VI , CBP
، ص 88 ، شمارهء 4242 .
( 33 ) .
Al - Biruni's berzetzung des Yoga - Sutra des Patanjali ( Hrsg . ) Von H . Ritter . Oriens , Vol . 9 , 1956 , S . 165 - 200 .
( 34 ) .
Chronologie
، ص
XV
.