در تابستان پديدار مىشود .
ديوسكوريد مىگويد 14 : اكثرا در كنار [ رودخانهها ] در شورهزارهايى كه همواره در معرض تابش آفتاب قرار دارد ، مىرويد . نوعى از [ اين گياه ] وجود دارد با ريشهء نازك به درازى يك وجب و برگهايى مانند برگهاى عدس و مزهاى شور . نوعى ديگر نيز يافت مىشود به رنگ ارغوانى با بويى بسيار سنگين .
پولس مىگويد كه اين گياهى است با بوى خوشايند .
رازى مىگويد : بدل [ ارطميسيا ] در استفاده براى سردرد ، بابونهء دارويى است .
( 1 ) . نسخههاى فارسى و الف : ارطميسا . اين يونانى -
Artemisia vulgaris L .
است ؛ ميمون ، 63 ؛ عيسى ، 12 22 .
( 2 ) . شواصرا [ ] ،
I , Low
، 385 ؛ ميمون ، 63 . نسخهء پ : شواصرا ؛
II , Vullers
، 474 :
شواصرا . در حواشى نسخهء الف كه جوهر روى آن پخش شده ، افزوده شده است : شوصرا ؛ نك . شمارهء 621 .
( 3 ) . القيصوم و القيسوم . معمولا دو نوع قيصوم تشخيص مىدهند : قيصوم ذكر ( نر ) و قيصوم انثى ( ماده ) اولى
Artemisia Abrotanum
و دومى
Santolina Chamaecyparissus
؛ ميمون ، 337 .
در قانون ، قيصوم به عنوان بومادران سنتولينى
Achillea santolina L .
تعريف شده است ؛ ابن سينا ، 640 .
( 4 ) . الجثجاث . در جاى ديگر گفته مىشود كه جثجاث شبيه قيصوم است . نك . شمارهء 248 .
( 5 ) . نسخههاى الف و ب و پ : الرطا ، گمان مىرود كه ابرطا باشد زيرا در شمارهء 628 گفته مىشود كه نام سريانى شيح يعنى درمنه - ابروتاست كه به نوبهء خود از يونانى مىآيد كه با اصطلاح قيصوم به عربى ترجمه مىشود . قس .
Low , Pf .
، 78 ؛ ميمون ، 337 .
( 6 ) . نسخهء الف : فلسب ، بايد خواند بلنجاسب ، نك . شمارهء 146 .
( 7 ) . نسخهء الف : فرسب ، بايد خواند برنجاسب ، قس .
I , Vullers
، 227 .
( 8 ) . بوى مادران ، قس .
I , Vullers
، 282 .
( 9 ) . برنجاست ، نك . شمارهء 146 .
( 10 ) . بربير .
( 11 ) . در فرهنگها فقط به صورت اردشيران ديده مىشود ، قس .
I , Vuller
، 77 .
( 12 ) . نسخهء الف : واژه با لكهء جوهر پوشيده شده است . با استناد به لسان العرب ،
XIII
، 486 كه گفته شده است : القيصوم من نبات السهل . . . و ورقه هدب ، چنين بازسازى مىكنيم : هو من نبات السهل هدب الاوراق . نسخهء پ : دقيق الاوراق .
( 13 ) . ذو رطوبة تدبق اليد ، نسخهء فارسى : و برگهاء او چون كف دست باشد .