بر پزشكان است كه به تكميل اين صنعت « 120 » همت گمارند ، آن را بر بالهاى علم و عمل بنا كنند و به داروشناسان امين و معتبر بسپارند تا همانند پزشكان طبيعتشناس به آنها خدمت كنند . « 121 »
هر ملتى با پيشرفت در يك علم يا عمل « 122 » متمايز است . يونانيان پيش از مسيحيت با برترى در پژوهشهاى مجدّانه و پيشرفت در زمينههاى گوناگون ممتاز بودند . آنها مىكوشيدند تا هر چيز را به بالاترين درجه ارتقا دهند و به كمال نزديك كنند . اگر ديوسكوريدس در سرزمين ما مىزيست و مساعى خويش را در راه شناخت آنچه در كوهها و دشتهاى ما وجود دارد صرف مىنمود « 123 » ، آنگاه تمام علفها دارو و آنچه بر پايهء تجربياتش گرد مىآمد ، داروهاى شفابخش مىشد . اما غرب « 124 » به همّت او و امثالش به كاميابى رسيد و ما را نيز با مساعى مشكور آنها در علم و عمل كامياب گردانيد . « 125 »
اما شرق . در اينجا جز هندىها ملتى وجود ندارد كه در علم فعال باشد . لكن اين رشته از دانش « 126 » بهويژه نزد آنها بر پايههايى متفاوت با قوانين [ ملتهاى ] غرب كه براى ما عادى است ، بنا شده است . افزونبر اين ، تفاوت موجود بين ما و آنها در زبان ، مذهب ، عادات و رسوم ، نيز دورى زياده از حد آنها از [ مفهوم ] « پاكى » و « ناپاكى » « 127 » از آميزش جلو مىگيرد و راه مباحثه و مذاكره را مىبندد .
( 120 ) . الصناعة ، ظاهرا داروشناسى را در نظر دارد .
( 121 ) . پ . كرائوس پيشنهاد مىكند اينچنين ترجمه شود : « . . . آنها [ - داروشناسان ] به آنها [ - پزشكان ] همان گونه خدمت كنند كه پزشكان به فيلسوفان طبيعتشناس » . نسخهء فارسى به نقل از مضمون ، معناى سخنان بيرونى را تحريف مىكند . ترجمهء اين جمله در الجماهر ( 289 ) نيز نادرست است .
( 122 ) . عمل .
( 123 ) . نسخهء الف : قصرف ، نسخههاى ب و پ : قصر ،
Vorwort
، متن عربى ، 12 : تصرف .
( 124 ) . ناحية المغرب .
( 125 ) . ترجمهء اينجاها در الجماهر ( 290 ) اندكى متفاوت است .
( 126 ) . ظاهرا پزشكى و داروشناسى را در نظر دارد .
( 127 ) . نسخهء الف : و افراطهم فى المجانبة بالطهارة و النجاسة : نسخهء فارسى : و افراط ايشان در تحاشى و مجانبت .