تاريخ ، پزشكى ، فلسفه و زبانشناسى از خود بهجا گذاشت . « 572 » اثر مهمش تجارب الامم چند جلدى ، تاريخ عمومى است كه شرح وقايع تا سال درگذشت عضد الدوله ( 983 ) را در بر دارد . منابع از آثار پزشكى كتاب الاشربة ، كتاب الطبيخ ، كتاب الادوية المفردة ابن مسكويه نام مىبرند . « 573 »
بيرونى در چهار عنوان صيدنه به نام ابن مسكويه اشاره مىكند و در شمارهء 1070 از كتاب الطبيخ نام مىبرد .
مؤلفان نامشخص
ابو العباس خشكى « 574 » . اين نام احتمالا از نام شهر « خشك » در ايالت كابل گرفته شده است . « 575 »
اشاره به خشكى در 37 عنوان صيدنه ديده مىشود و در شمارهء 58 از كتاب العطر وى نام برده شده است . در واقع ، در اغلب نقلها از اين مؤلف ، سخن بر سر مواد معطر مورد استفاده در عطرهاى زنانه و جز آن است . وانگهى تقريبا هربار به نقاط جغرافيايى كه اين مواد را از آنجا مىآورند اشاره شده و افزونبر آن ، در بسيارى از موارد نام هندى آنها نيز ذكر شده است .
ابو زيد ارجانى « 576 » . نقل از ارجانى در هفتاد و پنج عنوان صيدنه ديده مىشود كه در آنها تعريف كوتاهى از داروى مورد بررسى يا توصيف ظاهر آن و در برخى از موارد مترادفهاى عربى يا فارسى آن آمده است . افزونبر اين ، مترجم فارسى صيدنه تمام افزودههاى خود را كه به خواص درمانى داروها اختصاص داده ، از قول ارجانى مىآورد . « 577 »
مهيرهوف حدس مىزند كه ابو زيد ارجانى ممكن است با ابو سعيد ارجانى مورد
( 572 ) . بروكلمان ،
I , GAL
، 342 ؛
I , SB
، 582 ؛ سارتون ،
I
، 687 .
( 573 ) . ابن ابى اصيبعه ،
I
، 245 ؛ اعلام ،
I
، 204 .
( 574 ) . گاهى با « ح » نوشته مىشود .
( 575 ) . ياقوت ،
III
، 442 .
( 576 ) . ارّجان - شهرى بزرگ در فارس است ؛ ياقوت ،
I
، 180 .
( 577 ) . نك . همينجا ، ص 33 .