بگويد و بعض ديگر را مطالبه از مالك زمين نمايد ذكر آن علامت را ، اگر شناخت و توصيف كرد ، مال مالك سابق بر بيع است اگر بيع كرده است ، و اگر نشناخت مال واجد است ما عداى خمس با شروط آن .
مال پيدا شده در شكم حيوان
و همچنين اگر مالى مسكوك يا غير آن پيدا شود در شكم حيوانى بعد از ذبح ، معرّفى به مالك سابق مىشود ؛ [ و ] اگر نشناخت مال واجد است و لقطه محتاجه به تعريف ديگران نيست اگر چه مسكوك به سكهء اسلام باشد و كاشف از سبق يد مسلمان بر آن باشد .
و همچنين اگر در جوف ماهى پيدا شود مال واجد است و معرّفى به بائع و صيّاد نمىشود زيرا احتمال مالكيّت آنها غير ماهى را به سببى ، ضعيف است ؛ و اگر محتمل باشد ( مثل ماهى مخلوق در حوض مملوك و بزرگ شده در آن ) معرفى به بائع و مثل او مىشود ، اگر نشناخت مال واجد است و حكم لقطه را ندارد .
و كلمات اصحاب در فروع متقدمة مذكوره در نصوص و فتاوى ؛ اگر چه مختلف مىباشد لكن اتعاب نفس در جمع بين كلمات ، ثمرى ندارد بعد از وضوح آن كه مأخذ فتاوى ، نصوص مقام است ؛ پس متّبَع ، مفهوم از نصوص است و اعتبار به اختلاف فتاوى در خصوصيات نيست ، بلكه اجماع محتمل المدرك ، مانع از عمل به مفهوم از مدرك نيست .
اگر دزدى مالى را به وديعه گذارد
2 - اگر وديعه گذاشت مالى را يكى از لصوص ( دزدها ) كه مسلمان بود ، نزد شخصى كه مىداند مال ، مملوك لصّ نبوده و به وجهى آن را گرفت ، نمىتواند ردّ به مودِع نمايد بلكه به مالك آن ايصال مىنمايد اگر مىشناسد ، و گر نه به منزله لقطه است در نزد مودَع ( به فتح ) در اين كه تا يك سال تعريف مىنمايد ، اگر پيدا نشد مالك ، تصدّق مىنمايد به قصد وظيفه ؛ پس اگر مالك آن بعد از تصدق مأمورٌ به راضى نشد و طلب بدل كرد ، به او بدل را تأديه مىنمايد و ثواب تصدق مخصوص متصدق