تصادف دو كشتى
5 - اگر دو كشتى بهم خوردند پس هلاك شد جميع آن چه در آن است از انسان و حيوان و متاعها ، پس اگر به نحو جنگ و تعمد قتل و اهلاك بوده ، در صورت اتلاف غالبى يا كفايت قصد اتلاف به نادر از اسباب ، هر كدام از گرداننده هاى كشتيها ، ضامن نصف تالف از ديگرى است ؛ و نصف ديگر كه به سبب خودش تلف شده ، مهدور است چنانچه در اصطدام دو راكب مذكور است .
قصد تصادم بدون قتل
اگر متعمد قتل نبودند بلكه قصد اصطدام داشتند بدون اتلاف با عدم غلبه تلف به آن سبب و عدم علم به آن مگر بعد از تعذّر ضبط ، يا آن كه قصد حركت داشتند و قصد اثر نداشتهاند حتى اصطدام و در اين مقام مفرِّط بودند و مسامحهء غير جائزه كردند در ترك حبس ممكن يا در اجراء با وزيدن باد شديد يا طغيان آب به احتمال عدم تعقب به اتلاف ، در اين موارد قصاص نيست و ديه شبه عمد از مال مُجرى است به طورى كه ذكر شد نصف ديهء هر كدام بر ديگرى است ، و همچنين نصف قيمت اموال تالفه از هر طرف بر ديگرى است .
جريان حكم مذكور در دو حمّال
و همين تفصيل جارى است در اصطدام دو حمّال ، و ضمان هم به طور سابق است در نفس و مال به تنصيفى كه مذكور شد . و اگر يكى بالخصوص ديگرى را با صدمهء خود تلف نمود و مال او را اتلاف كرد ، ضامن تمام ديه او و تمام اموال او است .
تلف تمامى اموال در فرض مذكور
و اگر در فرض مذكور ، تمام اموال طرفين تلف شد ، ضامن تمام اموال طرفين ، خصوص صدمه زننده است و مصدوم ضامن نيست . و اگر متعمد اتلاف و قاصد اتلاف بودند ، يكى ديگرى را اتلاف كرد ، قصاص بعد از ردّ نصف ديه ثابت است ؛ و اگر شبه عمد بوده هر يكى ضامن نصف ديه از مال خودش است چنانچه گذشت .