فصل دوّم مستندات شهادت
معتبر است در جواز شهادت : حصول علم به مشهودٌ به از طريق مشاهده يا سماع يا شياع .
كفايت اطمينان شخصى
و اقرب كفايت اطمينان شخصى است به سبب مشاهدهء كتابت خودش و امضاء خودش ، اگر چه با اخبار مدّعى كه ثقه باشد اين اطمينان حاصل بشود ، يا به سببى ديگر ، و لازم نيست حصول علم وجدانى بالخصوص .
ارجاع شهادت به استصحاب به علم سابق
و ممكن است ارجاع شهادت به استصحاب به علم به متيقّن سابق و به عدم علم شاهد به ارتفاع متيقن ، كه عمل به استصحاب ، وظيفه حاكم باشد ، در صورت ثبوت متيقن نزد او به شهادت و شكّ او در بقاى متيقن ثابت به شهادت با توافق دو شاهد در يقين و شك ، اگر چه صورت تأديهء شهادت ، عين اين مطلب نباشد بلكه كاشف از آن باشد ؛ و اين بر خلاف شهادت فرع بر شهادت عدلين است ، كه شهادت بر اصل ثابت به شهادت بيّنه نيست .
عدم لزوم ابصار و سماع در مبصرات و مسموعات
و لازم نيست در مبصرات از افعال ، خصوص علم حاصل از ابصار ، بلكه كافى است علم حاصل از تواتر و هر چه كه مفيد قطع است ؛ كما اين كه لازم نيست خصوص سماع در مسموع از اقوال ، بلكه كافى است در شهادت ، علم حاصل از تواتر و شياع