خودش قسمت نمايد در صورتى كه موكِّل خودش قسمت مىنمود .
مسائل قسمت
اگر بعد از قسمت ، بدهى ميّت معلوم شود
1 - اگر بعد از قسمت كردنِ ورثه ، تركه را ، ظاهر شد دينِ غيرِ مستوعبِ ميّت ، پس اگر اداء نمودند ورثه دين را ، ابطال نمىشود قسمت ؛ و گر نه ، پس اگر همه امتناع نمودند از اداء دين ، ابطال مىشود قسمت ، به جهت سبق دين بر ارث و قسمت آن ؛ و اگر مختلف بودند ، حصهء ممتنع به قدر نصيب او از دين ، بيع مىشود بر او و با آنْ تأديه بعض دين مىشود .
و اگر دينْ مستوعب بود ، پس با امتناع از اداى دين ، همه تركه بيع مىشود در اداى همه دين .
اگر قسمتى از مال مقسوم ، مال غير باشد
2 - اگر بعد از قسمتْ ظاهر شد كه بعضِ معيّنِ مقسوم ، مال غير بوده و در نصيبِ يكى از شركا يا بيش از يكى واقع شده ، قسمت باطل است . و اگر آن بعض معيّن تنصيف در دو شريك يا تثليث در دو شريك بوده و بقيّه نصيبها در بقاياى تركه بوده ، اصل قسمت باطل نمىشود ، بلكه توسعهء آن به مستحَق غير ، زائل مىشود و تعديلْ در سائر متروكات باقى و برقرار است .
و اما اگر به واسطهء ردّ مالِ غير و اخراج آن ، نقصى و تفاوتى در نصيب بعض شركا مىشود مثل اين كه راه آبِ يكى بالخصوص مسدود شود پس اظهرْ بطلان قسمت است ، به جهت انتفاى تعديل .
ظهور مالكيّت غير به گونهء اشاعه
3 - اگر بعد از قسمتْ ظاهر شد كه بعضِ مشاع مستحق للغير است ، اظهر صحّت قسمت است در غير بعض مستحَق ، مثل صورت تعين مستحَق ، چنانچه محكى از