قضائى نبودن و ذمّى نبودن نفقهء اقارب
و نفقه اقارب قضاء نمىشود و دَين ثابت در ذمّه نيست مگر آن كه به وجه صحيحى به وسيلهء حاكم يا عدول مؤمنين استدانه بشود بر ذمهء منفق ، كه واجب است اداء اين دين .
احكام نفقهء اقارب
[ نفقه ولد بر پدر است ]
1 - نفقه ولد ، چه پسر باشد چه دختر ، بر پدر است ؛ و اگر پدر نباشد يا فقير باشد بر پدر او پدر است به همين ترتيب در اجداد پدرى ؛ و اگر هيچ كدام نباشند يا همه فقير باشند بر مادر ولد است ؛ و اگر نباشد يا آن كه فقير باشد بر پدر و مادر مادر است به ترتيب الاقرب فالاقرب اگر چه اقربْ انثى و ابعدْ ذكر باشد ، مثل جدّ امّ و مادر امّ و جدّهء مادر با پدر مادر ، كه انفاق بر اقرب به امّ است ؛ و با مساوات شريكند در انفاق اگر چه مختلف در ذكورت باشند . و در آباء امهات اب با امهات امهات اب در صورت اتّحاد درجه شريكند ؛ و با تفاوت ، اقرب منفق است اگر چه ام اب باشد ، نه ابعد اگر اب ام اب باشد . و اگر والد و ولد داشته باشد ، شريك هستند در انفاق بر متوسط فقير ، و اقربيّت به اين فقير ، موجب تقدم مىشود . و ولد ولد با جدّ شريك مىشود در انفاق ، و محتمل است تقدم بنوّت اگر چه در بنت باشد ، بر امومت .
در اجتماع اب و جدّ ابى ، نفقه بر اب است ؛ و اگر مادر و جدّهء مادرى باشد ، چه ابى و چه امى از مادر ، نفقه بر مادر است ؛ و اگر مادر با جد ابى باشد يعنى از پدر ، نفقه بر جدّ است . و اگر صاحبِ اولاد اغنيا باشد چه ذكور باشند چه اناث متشارك در نفقه و مقدار آن هستند ؛ و اگر مختلف باشند ، اظهر اشتراك در نفقه على السويه مىباشد ، و موسر و مكتسب فرقى ندارند . و اگر بنت با ابن ابن باشند ، نفقه بر بنت است كه اقرب است .
و در اجتماع ام و بنت ، آيا رجحان با بنت است يا مساوى هستند ؟ محل تأمل است ، و احتياط معلوم است . و اگر اب با ولد ولد باشد ، نفقه بر اب است . و اگر جدّ با ولد ولد باشند ، شريك هستند .