ميزان انتهاى حضانت
و اعتبار در حضانت مادر به فطام خارجى يا مدت آن كه دو سال است ، اظهر دوّم است ؛ و عدم فطام بعد از دو سال اثرى ندارد . و بعد از فطام و مدت آن كه دو سال است ، منتهاى حضانت پدر و مادر هفت سال است ، و احوط اختصاص حضانت پسر در مدت مذكوره به پدر و حضانت دختر به مادر است . و بعد از هفت سال ، حق حضانت ، مربوط به پدر است ؛ و همچنين در صورت ازدواج زن به غير والد ، حضانت او ساقط و مربوط به پدر است .
و در حال حضانت هر يك از والدين ، از زيارت ديگرى و مواصلت و اجتماع با ديگرى براى صله و دفع يا رفع عُسر و ضرر ، مانع نمىشود ، به فرستادن طفل يا آوردن ديگرى براى او ، اگر چه در غير حال مرض و موت باشد .
و در خنثاى مشكل ، ولايت در حولين براى امّ ، مستصحب است تا هفت سال ، و احوط رعايت رضاى والد است .
حق حضانت در صورت فوت والدين
و هر كدام از پدر و مادر اگر وفات كردند اگر چه پدر قبل از وصول نوبت به او وفات كند ، حضانتْ مخصوص ديگرى مىشود ، نه سائرين از وصى ديگرى يا اقارب متوفَّى ؛ و در صورت ازدواج مادر در مفروض از وفات پدر ، تأمل است ، و احوط رعايت رضاى صاحب حق كه متأخر است از اب و ام مىباشد .
اگر ابْ مملوك يا كافر بود ، مادر حرّهء مسلمه ، احق به حضانت ولد است ، چه ذكر باشد چه انثى ، حتى با ازدواج به غير والد .
و معتبر است در حضانت اب ، آن چه معتبر است در حضانت ام ، غير از ازدواج ، چنانچه اشاره شد . و در هر كدام از ابوين بعض شروط حضانت منتفى باشد ، متعين مىشود حضانت براى ديگرى كه واجد شروط است .
و اگر اب مملوك ، معتَق شد ، حكم حر را در حضانت دارد ؛ و همچنين سائر شروط