تدليس و احكام آن
نحوهء تحقق تدليس
محقّق مىشود تدليس و احكام آن مرتّب مىشود با سكوت در نكاح از عيب متقدّم با علم به آن ، چه آن كه ذكر و توصيف سلامت از آن عيب ، خصوصاً يا عموماً ، بنمايد يا نه بنا بر اظهر ، در صورت انصراف اطلاق به سلامت از آن عيب به نحوى كه در قوهء توصيف به سلامت باشد . و مجرد اخبارِ به صحّت از براى غير تزويج يا از براى غير زوج و ولىّ او و واسطهء او ، محقِّق تدليس نيست ؛ و همچنين در زوج براى غير زوجه و مربوط به آن .
و عاقد ، از جملهء وسائط محسوب مىشود اگر غير زوجين باشد و ولى عرفى باشد نه مباشر اجراى صيغه فقط .
و در كمال و نقص ، تأثير تدليس در مهر ، به واسطهء توصيف به آزادى است كه بعد معلوم شود كنيز بوده ، يا شرط بكارت است كه ظاهر شود زوال آن .
عيب بدون تدليس
و عيب بدون تدليس ، حكم خيار عيب را دارد ، و با تدليس زيادتى ندارد مگر در رجوع به مدلَّس در مهر ، و ايجاب دو خيار نمىنمايند ؛ و تدليس بدون عيب خواهد ذكر شد .
انكشاف رقيّت با فرض شرط حريّت
1 - اگر ازدواج كرد آزادى يا بنده اى با زنى با شرط آزاد بودن ، پس از آن ظاهر شد كنيز بودن به مملوكيت تمام يا بعض ، صحّت عقد ، موقوف بر اذن يا اجازهء مالك است و بر جائز بودن نكاح كنيز براى زوج خاص ؛ و در تقدير صحّت مطلقه ، خيار فسخ براى زوج است .
و در صورت صحّت و فسخ قبل از دخول ، استحقاق مهر ندارد ؛ و اگر فسخ بعد از دخول باشد ، مستحق تمام مهر مسمّى است و رجوع به مدلَّس مىشود . و اگر مدلس مولى باشد با عدم موجب انعتاق ، استحقاق چيزى ندارد بنا بر اظهر ؛ و اگر موجب عتق محقّق