فرض استحقاق و عدم استحقاق مهر
6 - اگر فسخ نكاح به يكى از عيوب سابقهء موجبهء خيار فسخ ، واقع شد از جانب مرد قبل از دخول ، استحقاق مهر براى زن ثابت نيست . و اگر فسخ بعد از دخول باشد ، استحقاق مهر مسمّى ثابت است ، و رجوع به مدلَّس مىنمايد اگر تدليس واقع شده باشد .
اختلاف در تدليس
و اگر ولىّ زوجه انكار علم و تدليس او نمود و ممكن بود در باره او ، بايد زوج اقامه بيّنه بر آن نمايد ؛ و اگر بيّنه نداشت مىتواند احلاف نمايد ولىّ را ؛ اگر قسم خورد رجوع مىنمايد زوج بر زن ، براى آن كه اعلام نكرده بوده به عيب ، ولى يا زوج را ؛ و اگر ادّعاى اعلام نمود ، محتمل است حلف زوج ، اگر زن بيّنه بر اعلام نداشت ؛ و آن كه اگر نكول كرد يا رد يمين نمود ، زن قسم بخورد و رجوع او ثابت باشد . و على أيّ تقدير حكم واقعى تدليس ، رجوع به مدلَّس يا عدم استحقاق مدلَّسه است .
و اگر مدلَّسى نبود ، مثل اين كه كسى نمىدانست ، حتى زن ، به واسطهء خفاى عيب او ، يا جهل به عيب بودن آن ، به كسى زوج رجوع نمىنمايد .
و در صورت رجوع به سبب تدليس ، چيزى از مهر استثنا نمىشود براى زن .
و فرقى در احكام مذكوره ، بين عيب سابق بر عقد و لاحق نيست ، و سابق بر دخول و لاحق نيست ، در صورت ثبوت حق خيار فسخ .
استحقاق و عدم استحقاق مهر در فسخ زوجه
و همچنين اگر فسخ از جانب زوجه شد قبل از دخول ، استحقاق مهر ندارد ، و خواهد حكم عنن مذكور شد . و اگر بعد از دخول بود ، استحقاق مهر مسمّى را دارد . و اگر فسخ زن به سبب خصاء بود بعد از دخول محقَّق ، استحقاق تمام مهر را دارد مواقعهء قبل از علم به عيب ، مسقط خيار در زوج يا زوجه نيست ؛ و بعد از علم ، مسقط خيار است با كشف از رضا به نكاح . و اظهر كشف وطى است ، از ملتفت عالم ، از رضا به بقاى نكاح و از ضدّ فسخ ؛ و همچنين هر فعلى كه اين كشف را داشته باشد مثل تقبيل و