استيلاد كرد و امّ ولد شد ، و مفلس شد و اداء ثمن را نكرده وفات كرد ، بيع مىشود در دين ، و ولد او به حريت خود باقى است بنا بر اظهر .
2 - بيع
بيع كه يكى از طوارى است به اين تفصيل است :
بيع امهء مزوّجه
اگر امهء مزوّجه را بيع كرد مالك او ، مشترى اختيار فسخ و امضاى عقد نكاح دارد ، و فسخ او به منزلهء طلاق است ، و تا فسخ نكرده احكام زوجيّت باقى است . و اظهر لحوق سائر انحاء نقل و انتقال حتى ارث و عود به مالك به اقاله يا فسخ ، به بيع است بنا بر آن كه اقاله فسخ است در ايجاب خيار براى منتقل اليه .
وقف عبد متزوّج
و اگر وقف كرد عبد متزوّج را بر فقرا يا بر جهت عامه ، پس بنا بر انتقال ملك به صاحبان جهت به مجرّد دفع به حاكم ، خيار حاكم خالى از وجه نيست ؛ و همچنين اگر به عنوان خمس يا زكات فقرا ، دفع به حاكم كرد . و اگر مالكيّت بعد از دفع به فقير يا صرف در مصرف ( حاصل ) مىشود ، براى مالك خيار است .
و اگر به دفع حاكم ملك نوع محقّق است و به دفع به فقير مثلًا ملك شخص محقّق مىشود ، احتمال خيار براى شخص مالك ، ثابت است در صورت عدم خيار حاكم يا امضاى او نكاح را .
و فرقى در حكم بيع مملوك ، بين نكاح دائم و منقطع نيست . و تحليل اگر اذن محض باشد منقطع به بيع است و موجب خيار نيست . و در بيع وارد بر نكاح منقطع ، احتمال رجوع بر بائع به بقيه مهر است ، اگر فسخ مشترى قبل از انقضاى مدت بوده .
فوريّت خيار ثابت براى مشترى
خيار ثابت براى مشترىِ مملوك ، از عبد و امه ، فورى است ، و بعد از امضا يا گذشتن زمان فوريت عرفيه مناسبه بدون عذر ، خيار ثابت نيست . و ممكن است از سكوت