و طريقى ديگر براى حلّ وطى مبعّضه نيست ، مگر در صورت مهايات و اختصاص روزى به امه ، كه مولى مىتواند در روز اختصاصى به امه ، به عقد انقطاع با رضايت امه ، تحليل وطى او نمايد . و اظهر جواز عقد انقطاع در اين روز براى غير مالك است با اذن مالك ، اگر چه احوط ترك است .
7 - اگر مولاى زوجين كه تزويج نموده آنها را با يكديگر ، وفات نمايد ، ورثه ، مالك آنها مىشوند و اختيار فسخ و اجازه نكاح را دارند ، و خود عبد و امه ، اختيار فسخ ندارند .
طوارى عقد اماء
كلام در طوارى و مفسدات نكاح مماليك است و آنها سه است : « عتق » و « بيع » و « طلاق » .
1 - عتق
ثبوت خيار بعد از عتق امر و فوريت خيار
اگر امه اى عتق شد بعد از نكاح صحيح ، مخيّر است در فسخ نكاح خودش با عبد ، چه قبل از دخول باشد يا بعد از آن . و اظهر ثبوت خيار است در تزويج او قبل از كمال عتق ، به حرّ .
و اظهر فوريت خيار است ؛ و جهل به عتق يا خيار ، عذر واقعى در ترك فسخ است ؛ و در جهل به فوريت ، يا نسيان عتق يا خيار يا فوريت ، عذر بودن محتمل است . و ادّعاى جهلْ مسموع است در ترك فور با يمين و امكان بنا بر اظهر ؛ و در ادّعاى نسيان يا جهل به فوريّت ، محتمل است مسموع بودن ؛ و در عتقِ بعض ، خيار نيست بنا بر اظهر .
و اگر در حال عتق ، صغيره يا مجنونه بود ، خيار بعد از كمال ثابت است ؛ و قبل از كمالْ احكام زوجيّت ثابت است . و همچنين قبل از فسخ بعد از كمال ، به نحوى كه منافى فوريت نباشد ، مثل صورت عدم علم او به عتق . و فسخ ، طلاق نيست ، و معدود از سه