است به نحو دوام با كراهت مختلفهء بحسب مراتب ، در صورت وجود مسلمه حرّة و قدرت بر او و وجود مسلمه امه و وطى او و نحو اينها ، اگر چه احوط اقتصار بر تمتع است .
و وطى مجوسيّه به ملك يمين مانعى ندارد ؛ و به عقد ، احتمال لحوق به اهل كتاب معلوم دارد ، و احوط ترك عقد است مطلقا .
ارتداد يكى يا هر دو
اگر يكى از زن و شوهر يا هر دو ، يك دفعه و با هم بعد از اسلام مرتد شدند ، احترامى براى صاحب ارتداد نيست و باقى نمىشود بر نكاح زن مسلمه و باقى نمىشود بر نكاحش مرد مسلمان ، و باقى نمىشود بر نكاح همديگر ، در صورتى كه كفر ايشان بعد از اسلام است ، اگر چه به كفر اهل كتاب كافر بشوند ، چه آن كه ارتداد فطرى باشد يا ملَّى ، كه در غير اين حكم ، با همديگر فرق دارند .
پس اگر ارتداد قبل از دخول باشد ، به مجرّد حصول ارتداد ، نكاح منفسخ مىشود . و تعميم اين حكم به جميع اقسام و احوال ، مقتضاى احتياط است .
و در صورت ارتداد زوج ، احوط تمام مهر است بر زوج در صورتى كه تسميهء صحيحه باشد ؛ و اگر نباشد به مهر المثل يا متعه منتقل مىشود . و در صورت ارتداد زوجه ، سقوط مهر خالى از وجه نيست . و در صورت ارتداد هر دو در يك دفعه ، احوط صلح است ، در اقتضاءِ سقوط همه و اقتضاء احتياطى ثبوت همه ، كه اجتماع مقتضيها شده است .
و اگر ارتداد بعد از دخول بود ، مهر ساقط نمىشود ؛ پس اگر ارتداد ملى بود ، چه از زوج باشد يا از زوجه ، موقوف است انفساخ ، به انقضاى عدهء طلاق ؛ اگر در عده مرتد رجوع به اسلام بنمايد باقى است نكاح ، و گر نه كشف انفساخ از حين ارتداد مىشود ؛ و همچنين اگر ارتداد زوجه فطرى باشد .
و اگر ارتداد زوج فطرى باشد ، بينونت فى الحال به مجرّد ارتداد حاصل مىشود ، و