يازدهم جدال است و آن ، گفتن « لا و الله » يا « بلى و الله » است ، و احوط الحاق مطلق يمين است « 1 » . و [ جدال ] در مقام ضرورت ، به جهت اثبات حق يا نفى باطل ، جائز است « 2 » . و بدان كه اگر جدالْ صادق باشد ، پس در كمتر از سه مرتبه ، چيزى در آن نيست ، بجز استغفار ؛ و در سه مرتبه « 3 » ، يك گوسفند است .
و اما دروغ ، پس مشهور آن است كه در يك مرتبه يك گوسفند و در دو مرتبه يك گاو « 4 » و در سه مرتبه يك شتر است . « 5 »
12 - كشتن حشرات بدن
دوازدهم - كشتن جانوران « 6 » كه در بدن ساكن مىشوند ، از بدن يا رخت ، مثل شپش يا كيك و كنه اى كه در شتر مىباشند ، و همچنين انداختن آنها است ، بلكه از موضعى به
هامش
« 1 » اگر به لفظ جلاله نباشد ، اظهر عدم الحاق است ؛ و اگر به لفظ جلاله باشد ، ظاهر تحقّق حرام به مجرّد آن است .
« 2 » و در صورت جواز ، كفّاره اى نيست على الأظهر .
« 3 » پى در پى . و در حكم غير صورت تتابع با عدم تخلَّل تكفير ، تأمّل است در صادق و كاذب .
« 4 » و اين موافق احتياط است ، بلكه خالى از وجه نيست .
« 5 » و تخيير بين گاو و شتر ، خالى از وجه نيست .
« 6 » بنا بر مشهور ، و موافق با احتياط . و در خصوص شپش ، حرمت قتل و القاء از جسد يا ثوب ، خالى از وجه نيست ؛ و حرمت القاء غير شپش ، دليلى ندارد و شهرت هم بر آن ثابت نيست ، بلى دور انداختن كنهء خود يا كنهء شتر خود ، مورد احتياط است ، و ظاهرِ جواز ، نقل از احفظ است اگر سبب القاءِ ممنوع نباشد . و كفّارهء اين حرام ، قبضه اى از طعام ، در جميع موارد است ، على الأحوط .