اما بنابر گفته آنان اين شخص چوپان حضرت موسى - عليه السلام - بوده است ( ؟ ) . و در صورتى كه اين گفته درست باشد ، مىبايست نام ديگرى نيز داشته باشد ؛ بنابراين امكان اينكه قبر حَوّا يكى از مجسّمههاى مقدس در زمان جاهليت بوده باشد ، دور به نظر نمىرسد . هنگاميكه اسلام ظهور نمود تمامى آثار شرك و بت پرستى را از اين سرزمين زدود و مجسمههايى را كه در نتيجه دولت بت پرستان بوجود آمده بود ، همگى را منهدم نمود كه مىتوان از جملهء آنها ، اين مجسّمه را نيز به حساب آورد ، ليكن تاثير آن همچنان بعنوان مادر ، در دل اين مردم باقى مانده و به همين سبب گنبدى را نيز بر فراز آن احداث كردهاند كه ( از زمان ساخت آن اطلاعى در دست نداريم ) تا اينكه بدانيم از چه زمانى زيارتگاهى براى مردم مىباشد ؛ همچنانكه آرامگاههايى كه براى خانواده پيامبر صلى الله عليه و آله - كه بر آنان و بر جدشان سلام و درود باد - ، نيز بنا مىكردند داراى چنين گُنبدى بود . « ابن بطوطه » در سفرنامهء معروف خويش در قرن هفتم هجرى از اين گنبد ياد كرده است ، ليكن دربارهء قبر مطلبى ذكر نكرده است . از بزرگترين دلايِل ساختگى اين قبر ، مطلبى است كه « ابن جبير » در سفرنامهء خود - كه به سال 587 هجرى انجام گرديده است - ، نقل نموده و نوشته است :
« و در آن ( جدّه ) جايگاهى وجود دارد كه گنبدى كهنسال بر آن بنا گرديده و گفته مىشود كه اين محل ، توقفگاه و منزل حوّاءِ امُّ البشر به هنگام حركتش به سوى مكه بوده است ، پس اين ساختمان را بعنوان بركت و فضل او بنا كردند و خدا داناتر است » .
در هر صورت ، صرف نظر از تغييراتى كه طوفان در سطح زمين بوجود آورده و آن را زير و رو كرده است ، به ويژه در سرزمينهايى همانند اين منطقه كه آبگير بوده است ، با تاريخ نگاران عرب هم نوا شده قايل مىشويم كه : حَوّا به همراه آدم عليه السلام در جزيرهء « سرانديب » ( سيلان ) فرود آمده و صرفنظر از چگونگى انتقال آنان از جزيره به قاره و نيز چگونگى رسيدن آنان به جدّه و درگذشت حَوّا و دفن آن در اين مكان سپس فوت حضرت آدم عليه السلام و دفن او در كوه ابوقبيس يا مسجد خيف و يا بنابر گفتهء مسيحيان - « حركت او به سوى بيت المقدس و فوت او در آن و دفن شدنش در زير قطعه سنگى كه
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 97
مساهمون: انصارى
ص٩٧