گوناگونى گرديد كه مىتوان تيرههاى « لات » ، كه به سمت بحرين و « تزيد » در « عبقر » در سرزمين جزيره و « سليم » به چراگاههاى شام و فلسطين كوچ كردند و « اسلم » كه به « حِجْر » در شمال مدينه حركت نمودند ، ياد كرد . قبايل چهارگانهء تيره « أسلم » ، در سمتهاى مختلف مدينه عبارتنداز : « عذره » ، « نهد » ، « حواتكه » و « جهينه » . از ديگر تيرههاى عدنانيان ، « تنوخ » بود كه به سرزمين « حيره » رفتند و « ربان بن حلوان » در بادية الشام و « بلى » در جنوب عقبه و « بهرا » در سرزمين يمن اقامت نمودند كه از آنها مىتوان نام برد ؛ از تيرههاى ياد شده ، قبايلى تشكيل گرديد كه اين قبايل ، مادرِ قبايلِ بزرگ و مشهور آن دوران به شمار مىآمدند . امّا قبيلهء « انمار » ، به سوى كوههاى « سروات » حركت كرد و آن قسمت را تصرّف كرد ؛ از اين تيره دو قبيلهء « بجيله » و « خثعم » تشكيل يافت ، كه شعبههاى آن در قسمتهاى مختلف جزيره منتشر گرديد .
قوم « اياد » به سوى عراق رفتند و چون در آنجا به سرزمينهاى ايرانيان تجاوز مىكردند ، « انوشيروان » آنها را از آن منطقه بيرون راند ، بنابراين همگى در سرزمين روم و شام متفرّق گرديدند .
عدنانيان پيش از اسلام داراى دولتى صاحب نام نبودند ، ليكن برخى از پادشاهان يمن ، نام مَلِك را بر بعضى از بزرگان عرب مىنهادند و آنان را به سرپرستى تعدادى از قبايل منصوب مىكردند . از اين پادشاهان ، مىتوان « زهير بن جناب الكلبى » را نام برد كه وى از سوى « ابرهه الاشرم » ، به سركردگى تعدادى از قبايل عرب منصوب شد . در اين هنگام قبيلهء « بكر » بر او طغيان نمود ، ليكن شكست خوردند ، زهير به سوى آنان حركت كرد و پس از جنگى سخت ، بزرگان آنان را - كه در ميان آنان « وائل بن ربيعه » ، معروف به « كليب » و برادرش « مهلهل » وجود داشتند - اسير نمود . او ( زهير ) به همراه اسراى ياد شده به سرزمين خود مراجعت نمود . كليب و برادرش مهلهل همچنان در اسارت بودند ، تا اينكه بر اثر اقداماتى از سوى قبيلهء خويش ، از اسارت رها گرديدند . در اين هنگام كه زهير به كهولت سنى رسيده بود و از ادارهء اين قبايل عاجز گرديده بود ، برادر زادهء او ، عبداللَّه فرزند حكيم جانشين او گرديد .
هنگامى كه « كليب » به سوى قوم خويش مراجعت نمود ، با درايت و حُسنِ اداره و
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 40
مساهمون: انصارى
ص٤٠