خويش مراجعت نمود و همچنان در آن جا حضور داشت ، در حالى كه محملها و انبوه حاجيان ، پس از ملاقات با ايشان و دستبوسى از وى ، به سوى عرفات رهسپار مىگرديدند . خديو در روز 9 ذى الحجه پس از اداى نماز صبح به همراه كاروان خويش به سوى عرفات به حركت درآمدند .
اين كاروان با هيبت و جلالى خاص حركت مىكرد ، در حالى كه گروهى از اعراب در پيشاپيش كاروان در نىها مىدميدند و خواندن سرودهاى زيبا نيز رونق خاصى را بدان كاروان داده بود . اين سرودها با تلبيههاى حاجيان كه يكى پس از ديگرى از پس و پيش شنيده مىشد همراه بود . خديو در راهش به زيارت مسجد « نمره » رفت و پس از ديدار از آن مسجد مجدداً به سوى عرفات رهسپار گرديد . در ساعت چهار عصر ، كاروان خديو به عرفات وارد گرديد و در جايگاه ويژهاى كه از سوى شريف در سمت جنوبى اين دشت آماده گرديده بود ، اطراق نمودند . در كنار سرا پردهء خديو ، جايگاه ويژهء عليا حضرت والده و خيمههاى اطرافيان وى ، مهيا گرديده بود و در كنار آن يعنى در غرب سراپردهء شريف ، خيمههاى اطرافيان وى نصب گرديده بود .
خديو آن روز را در سراپردهء خويش اعتكاف نمود ساعتى بعد پس از نماز عصر ، سوار بر اسب خود شد و در حالى كه در سمت چپ او جناب شريف و در پشت سر آنان جناب پرنس و جناب « جانشين والى » و جمع كثيرى از بزرگان اشراف و رجال دولتى به راه افتاده بودند تا كنار « جبل الرحمه » آمدند و در آنجا ، همراه ساير حاجيان وقوف نمودند ، تا اين كه در پايان وقوف و به همراه مردم از عرفات ، كاروان ايشان نيز به حركت درآمد .
حركت كاروان خديو از عرفات به صورتى بود كه تا آن روز هيچ جنبندهاى آن چنان عظمت و شكوهى را به چشم نديده بود . زيرا به محض آن كه دو محمل حركت خويش را آغاز مىنمودند ، خديو هم در حالى كه در كنار ايشان حضرت شريف حضور داشت حركت مىكرد و سپس در پشت سر آنان جمع فراوانى از امرا و بزرگان ، در حالى كه به وسيلهء گروه فراوانى از پاسداران خديوى محافظت مىشدند ، به حركت درمىآمدند ؛ پس از آنان پاسداران شريف پشت سر كاروان ياد شده حركت مىكردند . در پيشاپيش كاروان
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 322
مساهمون: انصارى
ص٣٢٢