به محض آن كه حاجيان به منا مىرسند ابتدا به سوى « جمرهء عقبه » مىروند و پس از رمى آن ، بلافاصله قربانى را ذبح مىكنند و حلق يا تقصير انجام مىدهند و لباسهاى معمولى خود را به تن مىكنند . در اين هنگام تمامى محرمات به استثناى زنان و استعمال عطر ، بر آنان حلال مىگردد .
قربانىها همواره در شرق منا ذبح مىگردند . در كنار اين منطقه گودالهايى را بدين منظور آماده ساختهاند كه پس از پر شدن اين گودالها از لاشهء حيوانات ذبح شده ، بلافاصله به وسيلهء خاك پوشانيده مىشود و حفرههاى ديگرى آماده مىگردد و اين كار به همين ترتيب ادامه مىيابد . اين وضع پس از مناسك حج وضعيت نابهنجارى را به وجود مىآورد و بوى متعفنى را در فضا پخش مىنمايد . در صورتى كه اگر دولت بدين امر رسيدگى كند و اين قربانىها را به صورتى جمع آورى كرده و به شركتهايى در جده به فروش رساند ، مىتوان از درآمد آنها ، به بهبود وضعيت راهها نيز كمك كند ، همچنان كه اين اقدام را در نظافت خيابانهاى مكه به عمل آورده است . شركتهاى فراوانى قبلًا تقاضاى استفاده از اين قربانىها را از دولت سابق داشتند كه مورد موافقت آنان قرار نگرفت . اما به نظر مىرسد كه اين مطلب در صورتى كه مصلحت كشور اقتضا كند عمل شود و دولت مانع آنان نگردد .
حاجيان تا عصر روز سيزدهم ذى الحجة در منا اقامت مىكنند پس از آن به سوى مكه سرازير شده و باقى مانده از اركان حج را كه همانا طواف افاضه « 1 » و سعى است ، از براى آنانى كه پس از طواف قدوم ، سعى انجام ندادهاند ، به انجام رسانند . برخى از مردم ، در روز اول پس از رمى جمرهء عقبه به مكه مىآيند و دنبالهء مناسك حج خويش را كامل مىنمايند . سپس همان روز به منا مراجعت كرده و روزهاى دوم و سوم تشريق را به همراه ديگر برادران خود سپرى مىكنند و در حالى كه هر روز جمرات سه گانه را رجم كرده باشند در عصر روز سوم به سوى مكه مىروند .
هامش
( 1 ) . به اعتقاد شيعه علاوه بر طواف حج و سعى صفا و مروه ، طواف نساء نيز بايد انجام داده شود . « مترجم »