همين شور و حال ، لحظات خود را سپرى مىكنند تا اين كه آفتاب آن روز غروب نمايد .
پس از غروب با شليك توپى به هوا ، پايان مراسم وقوف در عرفات از سوى خطيب اعلام مىگردد .
. . .
حاجيان بر فراز جبل الرحمه در عرفات
از آن پس محملها در ميان شليك توپها ، نواختن موزيك ، صداى تلبيهها و راز و نيازها همراه با اشكهاى جارى از ديدگان حاجيان و در حالى كه هر يك از حاجيان كوله بار مختصر خود را كه از پيش آماده ساخته بود به كول گرفته ، خوشحال و خندان صحراى عرفات را به يك باره از جمعيت خالى مىكنند . حاجيان با سلام و صلوات اين مسير را طى مىكنند تا اين كه به كناره دو علم برسند . در اين مكان ازدحام و فشار جمعيت بسيار زياد است . زيرا هر يك از حاجيان مىخواهد از ميان دو علم عبور كند و به سوى « مزدلفه » رهسپار گردد . هنگامى كه حاجيان به مزدلفه رسيدند ، در آن جا توقف مىنمايند . در اين محل حنفيان تا پس از نماز صبح ، شافعيان تا پس از نيمهء شب و مالكيان ساعتى را
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 306
مساهمون: انصارى
ص٣٠٦