ناميدند ) - برگرد خانه طواف نمايد و در صورتى كه لباسى از آنان به دست نياورند ، برهنه و مادر زاد طواف را انجام دهند . پس عرب بدان صورت طواف خويش را انجام مىداد و زنان نيمه برهنه و تنها با لباس زير برگرد خانه طواف مىكردند . در جاهليت سعى ميان صفا و مروه از ضروريات حج به شمار مىآمد ؛ آنان بتى را بر صفا به نام « اساف » و بت ديگرى را بر مروه به نام « نائله » قرار داده بودند . عرب در اين مورد اعتقادات بىاساس و پوچى را همانند ديگر اعتقادات بت پرستان در آداب و رسوم خود داشته به طورى كه هدايا و قربانىهاى خويش را در كنار اين دو بت « نحر » مىكردند . هنگامى كه اسلام ظهور نمود ، تمامى آن اعتقادات بىاساس را رد كرد و سعى بين صفا و مروه را يكى از شعائر اسلامى قلمداد نمود ؛ در اين باره دستور الهى نازل گرديد كه
إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ
« 1 »
.
بدين صورت عبادت الهى بر پايهء نيت قلبى مسلمانان قرار گرفت و به طور كلى اسلام شعائر حج ابراهيمى را كه از دوران حضرت ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام برقرار گرديده بود و مردم آنها را براى نزديكى به پروردگار انجام مىدادند ، تأييد نمود و همه را بر اساس هدف رضاى خداوند يكتا ، پايه ريزى نمود ، زيرا كه : « إنما الأعمال بالنيّات » . از اين پس در ديدگاه اسلام ، حج يكى از پايههاى اسلام به شمار آمد و رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند :
« بُنى الإسلام على خمس : شهادة أنْ لا إله إلا اللَّه و أنّ محمداً رسول اللَّه و إقام الصلاة و إيتاء الزكاة و صوم رمضان و حج البيت مَنِ اسْتطاعَ إليْهِ سبيلًا » « 2 » .
« اسلام بر پنج پايه استوار گرديده است : شهادت لا إله الا اللَّه و محمد رسول اللَّه ، اقامهء نماز ، پرداختنزكات ، روزهماه رمضان و حج خانه خدا ، در صورتى كه به استطاعت برسد » .
رسول خدا صلى الله عليه و آله چون به همراه مردم در عرفات وقوف كردند و فرمودند :
« الحجّ
هامش
( 1 ) . بقره ، 158
( 2 ) . بنا بر روايت از امام معصوم : « بُني الإسلام على خمس : الصّلاة والزّكاة والحج والصوم والولاية و ما نودي بشيءٍ مثل ما نودي بالولاية ، وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 13 . « مترجم » .