معظم به كار رفته باشد و يا اين كه ياد آور پيمانى باشد كه ابراهيم عليه السلام بر خود و فرزندش قرار داده بود كه اين خانه را به عنوان وعده گاهى برا اجتماع مردم آماده سازد . و نيز ممكن است كه ابراهيم آن را به عنوان گواهى بر خود و فرزندش قرار داده باشد كه اين خانه از ملكيت آنان به ملكيت خداوند تعالى تغيير يافته است تا اين كه مصلايى براى مردم و مسجدى براى طواف كنندگان و عاكفين و ركوع كنندگان و سجود كنندگان قرار گيرد .
ابراهيم عليه السلام حجر الاسود را در ركنى كه نزديكتر به در كعبه بود قرار دارد تا اين كه آغاز حدود اين بيت مكرم روشن شود و طواف كنندگان از اين نقطه طواف خويش را شروع نمايند . حضرت رنگ سياه را انتخاب كرد كه به راحتى بتوان آن مكان را تشخيص داد ؛ بنابراين اين سنگ از سوى حضرت ابراهيم محترم شمرده شده و نيز فرزندش آن را احترام كرده است و مسلمانان نيز تا امروز و آينده آن را محترم شمرده و خواهند شمرد .
بنابراين حج در ميان عرب جاهليت بر طبق سنت ملت ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام و شرع آنان محترم شمرده مىشد و آن را پاس مىداشتهاند . تا اين كه پس از واقعهء « فيل » عظمت قريش افزون گرديد ، به طورى كه مردم دربارهء آنان سخنان اغراقآميز مىگفتند و از آنها به عنوان « اهل اللَّه » ياد مىنمودند . به اين جهت بود كه قريش خود را والاتر از ديگر اعراب به شمار مىآورد و بر آنان فخر فروشى مىكرد .
قريش از اين پس خود را سر كرده و ولات بيت به شمار مىآورد و هيچ يك از اعراب را به پايه و منزلت خويش نمىپنداشتند . پس ميان خود اتفاق كردند كه از معافيت مذهبى برخوردار شوند ، بنابراين وقوف در عرفات و حركت از آنجا به سوى مشعر و منى را ترك كردند در حالى كه اقرار داشتند عرفات از مشاعر است و از امورى است كه در حج بنا بر آيين ابراهيم عليه السلام بايد انجام گيرد و نيز گفتند براى ساكنان مناطق غير حرم سزاوار نيست از خوراكىهايى كه از وطن خود همراه آوردهاند در حرم بخورند . اين شرط در صورتى بود كه آنان براى انجام مناسك حج يا عمره آمده باشند . كه در اين صورت بايد حاجيان و به جا آورندگان عمره در منطقهء حرم ، از غذاى آماده شده در حرم مىخوردند . از سنتهاى ديگرى كه پديد آوردند ، اين بود كه گفتند : هر كس بايد در لباس احمسىها - ( يعنى قريش كه به علت پاى بندى و استواريشان به دين خود را به اين اسم
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 293
مساهمون: انصارى
ص٢٩٣