شهرشان مىشناختند ، بعنوان مثال ؛ ذوناعط ، ذوريدان و ذوظفار ، يعنى صاحب و بزرگ ناعط و صاحب ريدان ، يا صاحب ظفار . مشهورترين اين كاخها كه بوسيله شعراى عرب و تاريخ نگارانِ آن - به ويژه همدانى - در وصف آنها مبالغه كردهاند ، عبارتنداز : كاخ ناعط ، كاخ سلحين ، كاخ كوكبان ، كاخ غمدان و كاخ بنيون و جزانيها .
معمولًا هر يكاز آنان كهداراى قدرت بيشترى بود بر رؤساى ضعيفتر از خود غلبه كرده وملكاورازير سلطهء خويش درمىآورد . در اين صورت تمامى منطقهء تحت فرمانروايى او را « محفد » و صاحب آن را « قيل » مىناميدند . گاه چند محفد ، زير نفوذِ يك شخص قرار مىگرفت كه در اين صورت تمامى آن سرزمينها را « مخلاف » و حاكم آن را « مَلِك » مىناميدند و دولت « حمير » از كوچك و بزرگ آن بدين صورت تشكيل گرديده بود .
اين وضع ، همچنان با اين كيفيت ، در اين سرزمين برقرار بود ، تا اينكه صاحب ريدان ( ظفار ) كه « علهان » نام داشت ، در پايان قرن اوّلِ پيش از ميلاد حضرت مسيح عليه السلام ، قيام كرد و بر تعدادى از « مخلاف » ها و « محفد » ها غلبه كرد و حكومت « حمير دوم » « 1 » را بنا نهاد .
اين دولت ، در دوران جانشينان او همچنان رو به توسعه بود ، تا آنجا كه در دوران
هامش
( 1 ) حمزه اصفهانى گفته است : « پادشاهان حمير بيست و شش نفر بودهاند ، كه به مدّت 1700 سال حكومتكردهاند و عبارتنداز : ( حارث رايش ) مدّت 125 سال ، ( أبرهه ذوالمنار ) مدّت 183 سال ، ( افريقش ، فرزند ابرهه ) به مدّت 164 سال ، ( العبد ذوالاذعار ) مدّت 25 سال ، ( هدهاد بن شرحبيل ) مدّت 75 سال ، ( بلقيس ، دختر هدهاد ) مدّت 20 سال ، ( ناشر ينعم ) مدّت 85 سال ، ( شمر يرعش ) مدّت 37 سال ، ( أبومالك ) مدّت 55 سال ، ( تبع بن الاقرن ) مدّت 53 سال ، ( ذوحبيشان ) مدّت 70 سال ، ( الاقرن بن ابومالك ) مدّت 163 سال ، ( كليكرب ) مدّت 35 سال ، ( اسعد ابوكرب ) مدّت 120 سال ، ( حسان بن تبع ) مدّت 70 سال ، ( عمرو بن تبع ) مدّت 63 سال ، ( عبيد كلال ) مدّت 74 سال ، ( تبع بن حسان ) مدّت 78 سال ، ( مرثد بن عبيد ) مدّت 41 سال ، ( وليعة بن مرثد ) مدّت 73 سال ، ( ابرهة بن صياح ) كه مدّت حكومت او نامعلوم است ، ( صهبان بن محرث ) مدّت 15 سال ، ( حسان بن عمرو بن تبع ) مدّت 57 سال ، ( ذوشناتر ) مدّت 27 سال ، ( ذونواس ) مدّت 20 سال ، و ( ذوجدن ) به مدّت 8 سال حكومت كردهاند ؛ بر اين اساس نخستين پادشاه آنان ، يعنى « حارث رايش » در قرن دوازدهم پيش از ميلاد حكومت مىكرده است . تاريخ نگار غربى ، « نويل دى فرجيه » در كتاب خود « تاريخ العرب » ، به همين صورت نام آنها را نگاشته است ، ليكن ابوالفداء و ديگر مورخان عرب ، در اين باره با آنان هم نظر نبودهاند .