آنان از سوى دولت بسيار اندك بوده و كفاف زندگى آنان را نمىدهد ؛ ميزان حقوق آنان متفاوت است و از يكصد تا پانصد قروش عثمانى در سال در نوسان مىباشد .
در اينجا ما از دولت جديد ، كه دولتى بر اساس قانون و علم و عمل است و در رأس آن جناب شريف حضور دارند انتظار داريم ، كه عنايت فراوانى نسبت به انتقال علم ودانش به اين سرزمين داشته باشند و انتظار داريم كه به زودى امكانات فرهنگى و علمى براى آنان بوجود آورند و در نتيجه مردم از دين و دنياى خود بهرهاى ببرند .
بازرگانى اين شهر بيشتر در دست بيگانگان به ويژه هنديان بوده و غالباً اين گروه در قسمت عطر ، تسبيح ، قاليچه و پارچههاى ابريشمى هندى و شامى فعاليت مىنمايند . در اين شهر صنعت مهمى وجود نداشته و تنها مىتوان از دست ساخته هاى طلا و نقره آن ياد نمود ، به ويژه حلقههايى طلايى يا نقرهاى را كه ساختهاند و ادّعا مىكنند كه براى بواسير سود دارد ! خداوند آنها را شفا دهد .
صنعت آهنگرى در نزد آنان بسيار در سطح ساده اى مانده است ليكن در ساختن سلاح دقّت زيادى را به خرج مىدهند . اين شهر داراى كارگاههاى كوزهگرى مىباشد كه ظروف و كوزههاى گلين در آن ساخته مىشود ؛ تمامى اين كارگاهها به وسيلهء غير عربها اداره مىگردد .
مردمان مكّه بيشتر از راه طواف دادن حجاج و يا انجام مراسم دينى براى مردم امرار معاش مىكنند و تجارت آنان فقط به هنگام موسم حج رواج پيدا مىكند .
و آنچه كه در اين ايام به دست مىآورند ، در طول سال ، زندگى خود را با آن سپرى مىكنند . گروهى ديگر از اين مردم پس از آشنايى با حاجيان در هنگام حج به سوى وطن آنان مىروند و با هديه اى كه براى آنان مىبرند ، چندين برابر ارزش آن را از آنها دريافت مىدارند .
پول رايج در مكه ، سكههاى تركى يا مصرى از نقره و يا طلا بوده همچنين روپيه و قروش هندى و ريال « شينكو » و « ابوطيره » و ريال بُرُم « 1 » ( جاوه ) نيز به صورت گوناگون
هامش
( 1 ) . اين ريال به نام شركتى هلندى ضرب گرديد و كمتر مورد استفاده قرار مىگرفت .