مكّه مكرّمه
مكّه كه به « بَكّه » و « امّ القرى » نيز معروف است ، شهرى است كه در ارتفاع 330 مترى از سطح دريا قرار گرفته است . اين شهر در عرض 21 درجه و 38 دقيقه و در طول 40 درجه و 9 دقيقه واقع شده است كه بنيان آن به دوران حضرت ابراهيم و فرزندش اسماعيل عليهما السلام باز مىگردد . در آغاز فرزندان ابراهيم و اسماعيل در زير چادرها و سايبانها زندگى مىكردند تا اينكه « قصى بن كلاب » در قرن دوّم پيش از هجرت از شام مراجعت كرد و در اطراف كعبه ، جايگاهها و خانههايى بنا نمود كه از آن پس بر عمران و آبادانى اين منطقه افزوده گرديد و ادامه يافت تا اينكه به زمان كنونى آن رسيد . هماكنون اين شهر پايتخت بلاد حجاز بهشمار مىآيد و مركز حكومتى در آن قرار دارد كه اين مركز به دو بخش تقسيم گرديده است : بخش ادارى آن كه در دست شريف و امير مكه است و به آن « سيد الجميع » « 1 » نيز گفته مىشود . ديگرى بخش مالى و نظامى آن است كه در زير نفوذ والى آن كه غالبا از نژاد ترك انتخاب مىگردد ، قرار گرفته است . بنابراين كليّهء مسايل مهم و اجتماعى مردم آن ، از اهالى بومى گرفته تا اعراب باديهنشين ، همگى طبق نظر شريف و آداب و رسوم او انجام مىپذيرد . اما اتّفاقات كوچكتر و رفع اختلافات بين مردم زير نظر قاضى كه از سوى سلطان تعيين مىگردد ، حل و فصل مىگردد .
اين شهر از غرب به شرق ، در مسافتى به طول تقريبى سه كيلومتر و عرض يك و نيم كيلومتر كه نيمى از طول آن است و در دشتى شيب دار از شمال به جنوب - كه در بين رشتهكوههايى كه گاهى از سمت شرق و غرب و جنوب تمايل به پيوستگى داشته - قرار گرفته است ( مقصود همان دروازههاى سهگانه مكّه است . ) بنابراين زمانى ساختمانهاى آن را مشاهده مىكنيد كه بر دروازهء آن قرار گرفته باشيد . رشته كوههاى شمالى آن عبارتند از كوه « فلج » يا فلق در غرب و كوه « قيقعان » ، كوه « هندى » سپس كوه « لعلع » و كوه « كَداء » ( بهفتح اول ومد آخر آن ) كه در بالاى شهرمكه واقع شده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به هنگام فتحمكّه از اين سوى وارد مكّه گرديدند . امّا رشتهكوههاى جنوبىآنكهاز كوه « ابى حديده » در غرب آغاز مىشود سپس در امتداد آن به دو كوه « كُدَى » و « كُدَىٌ » كه به سمت جنوب
هامش
( 1 ) . بزرگِ همه .