در نهايت فصاحت و بلاغت بود ، ايراد نمود ؛ نامبرده در سخنرانى خود ، ضمن گراميداشت مقدم خديو به اين ديارِ مقدس ، اضافه نمود : از آن هنگاميكه در اين مركزِ ولايت وظيفهاش را آغاز نموده است همواره آثار و اعمال افتخارآميز مرحوم « محمدعلى پاشا » را ضمن بررسى ، پيروى نموده و ترتيب و نظمى كه بوسيله او پايهريزى گرديده است هنوز در اين ديار جاودان باقى مانده است . نامبرده ضمن تشريح كارهاى خود ، اضافه نمود ، وقفياتِ گستردهء آن را هيچگاه منحصر و حبس نكرده بلكه همواره آن را در جاى خودش استفاده نموده و از حقوق و مزايايى كه همه ساله از سوى دولت مصر نيز به آنجا ارسال مىگردد ، ميان خُرد و كلانِ آن تقسيم كرده است و زندگى هر مستمند و فقير همواره دربرابر ديدگان وى بوده و از هر نوع خدمت بدانان دريغ نورزيده است . پس از پايان آن خطبهء زيبا ، خديو از فصاحت گفتار و لطف او سپاسگزارى نمود .
سپس تا نيمههاى شب ، آن گروه به گفتگو و داستانسرايى پرداختند و درحاليكه زبان آنان نسبت به لطف و كرم و برخورد خوب و وسعتِ اطلاعات و بلند مَنِشى و ادب او مملوّ از سپاس و تشكّر بود ، آن ضيافت را ترك كردند .
خديو روز دوشنبه هفتم ذىالحجه را به ديدار از جمع كثيرى از بازديدكنندگان گذرانيد و سپس با شريف ديدار كرده و شب هنگام پس از طواف بر گِرد كعبه به سوى « دارالاماره » مراجعت كرد و دستورِ آمادگى براى حركت به سوى عرفات را صادر نمود .
« راه قديم و جديد » از مصر به سوى حرمين
مصر پيش از اين و نيز تاكنون همواره در مسيرى قرار داشته است كه مسلمانان براى انجام حج به سوى « بيت اللَّه الحرام » و زيارت مرقد پيامبر گرامىاش صلى الله عليه و آله از آن مسير استفاده مىكردهاند . مصر در نيمكرهء غربى زمين قرار دارد كه در مقايسه با مكّه مكرّمه كه در قلب جهان يا نقطه مركزى آن مىباشد و از آن نقطه ، نيم قُطرها به سوى محيط دايره پديد مىآيد . مسلمانِ اندلسى كه در غربِ اروپا زندگى مىكند و مسلمانِ مغربى كه در غرب افريقا و ديگر مسلمانانِ بربر ، سنگال ، نيجر و سودان غربى و شرقى درصورتيكه قصد حج كنند و به سوى بيت اللَّه الحرام سفر نمايند ، در آغاز از كشور خود از راه دريا و يا