بويژه مردمان جزيرةالعرب ، كه از رحمت الهى از سوى پروردگار كه بر ميهمان عاليقدرش ارزانى داشته بود ، شادمان به نظر مىرسيدند .
در بامداد روز شنبه پنجم ذىالحجه ، خديو قصد زيارت بقاع متبركه نمود بنابراين ايشان در كاروانى كه از همراهان سلطنتى و نظامى تشكيل گرديده بود به سوى « معلا » حركت كردند پس از زيارت قبور متبرّكه به دستور نامبرده صدقاتى را بين انبوه بىشمار فقرا و نيازمندان آن مكان تقسيمكردند . سپس بر اسب خويش سوار گرديده و در هيأت همراهان خود به سوى « حجون » به راه افتاد ؛ در آغاز از كشتارگاه عبور كرد و براى ديدار از محمل مصرى به سوى « جَرْوَل » حركت كردند ؛ در آنجا از ايشان استقبال شايانى به عمل آمد . اميرالحاج ، كليه افسران و كارمندان محملى را به حضور ايشان معرفى نمود و آنان همگى بر دست مباركش بوسه زدند . پس از آنكه حضرت و الا ايشان را به مسئوليتها و رفتارشان در اين سرزمين مقدّس گوشزد نمود ، بر روى اسب خويش قرار گرفته و درحاليكه همراهان و ملازمين ركابش با شكوه و جلال خاصّى او را در ميان گرفته بودند به زيارت جايگاه تولّد پيامبر صلى الله عليه و آله و سپس محل تولّد ( حضرت ) على عليه السلام « 1 » مشرف شدند و از آن پس قصد خانه « ارقم مخزومى » كرده و آن مكان را زيات نمود . و در پايان به محل اقامت خويش مراجعت نمود . در بعدازظهر اين روز ، حضرت و الا تعداد فراوانى را از ديدار كنندگان ، به حضور پذيرفت كه در ميان آنان علما و اعيان مكه و نيز اعضاى كميسيون چشمه زبيده كه در رأس آنان رييس كميسيون جناب « سيد عبداللَّه زواوى » قرار داشت .
در ساعت پنج عصر ، پس از غروب اين روز يادشده قصد زيارت بيت اللَّه الحرام نموده و دَرِ كعبه را به روى او گشودند و در كنار درگاه آن ، پلكان منبرى شكل قرار دادند و تعداد زيادى شمع در آن روشن نمودند ، بطوريكه قطعهاى از نور بر نور وارد گرديد .
خديو از پلكان بالا رفت و امير « كمالالدين پاشا » و ديگر همراهان نظامى و سلطنتى وى نيز به همراه ايشان به درون كعبه مشرف گرديدند . در آنجا دو ركعت نماز براى رضاى پروردگار بجاى آورده سپس در محرابى كه در برابر درِ كعبه قرار داشت - و جايگاه
هامش
( 1 ) . بر طبق اعتقاد شيعيان جايگاه تولد حضرت على عليه السلام درون كعبه مىباشد . « مترجم »