برگردانند ( 1 ) و خودشان با عدم عذر نسبت به درك اختيارى مشعر بايد با انجام عمرهء مفرده ، ( 2 ) از احرام خارج شوند .
[ 162 ] س - در مناسك آمده است كه معذور نمىتواند نايب شود ، معذور به چه كسى گفته مىشود ؟ لطفا حدّ آن را معين كنيد ، مثلا كسى كه نمىتواند نماز طواف را صحيح بخواند ، يا نمىتواند خودش رمى جمرات كند ، و يا نمىتواند قربانى نمايد ، و يا نمىتواند يكى ديگر از واجبات حج را اعم از اركان و غير اركان انجام دهد ، معذور است يا خير ؟
ج - هر كس نتواند اعمال اختيارى حج را انجام دهد معذور است ( 3 ) و نمىتواند نايب شود ، ( 4 ) ولى مباشرت در ذبح در حال اختيار هم لزوم ندارد ، و لذا كسى كه نمىتواند ذبح كند
شرح
آية الله سيستانى : اگر معذورند ، هر چند از ابتدا معلوم باشد ، چون درك وقوف ركنى مىكنند كافى است و نيابت صحيح است ، بلكه حتى اگر غير معذور هم به آن اكتفا كند حجش صحيح است ، ولى در صورت علم كفاره دارد .
آية الله فاضل : اگر عذر آنها طارى بوده نيابت صحيح است و كفايت مىكند .
آية الله تبريزى : چنانچه شب در مشعر وقوف كردهاند و از روى جهل به مسأله قبل از طلوع فجر از آنجا كوچ كردهاند و در وقت دانستن مسأله امكان برگشت به مشعر و درك وقوف نبود حج آنها صحيح است ، و بايد يك گوسفند كفاره بدهند و اگر در حج اجير بودهاند در اجرت با مستأجر خود تراضى كنند و همچنين ساير معذورينى كه در اثناء عمل عذر پيدا كردهاند و از اول نمىدانستهاند اگر به وظيفه معذور عمل كنند حج نيابى آنها صحيح است ولى احتياطا در اجرت با مستأجر خود تراضى كنند .
آية الله خوئى : به حاشيهء مسألهء قبل مراجعه شود .
آية الله صافى : به حاشيه شرط هفتم از مسأله 107 مراجعه شود .
آية الله صانعى : در مسأله تفصيل است كه گذشت .
( 1 ) آية الله خامنه اى : از اينجا تا آخر مسأله را متعرض نشدهاند .
( 2 ) آية الله فاضل : احتياطا از ادنى الحل تجديد نمايد و عمره مفرده انجام دهد .
( 3 ) آية الله گلپايگانى : بنا بر احتياط . ( مجمع المسائل 1 / 443 مسأله 16 ) .
آية الله خوئى : به حاشيهء مسألهء قبل مراجعه شود .
آية الله صافى : به حاشيه شرط هفتم از مسأله 107 مراجعه شود .
آية الله بهجت : با علم و اطلاع از معذور بودن قبول نيابت خلاف احتياط است . ( پرسشهاى جديد حج ، س 19 ) .
( 4 ) آية الله سيستانى : اگر از انجام عمل اختيارى در حج معذور باشد ، هر چند مانند قرائت نماز طواف يا تلبيه باشد ، بنا بر