ج - مانع ندارد . ( 1 ) [ 153 ] س - شخصى قبلا مستطيع بوده و به حج نرفته و الآن هيچ گونه قدرت مالى جهت انجام حج را ندارد ، آيا فرزندش مىتواند تبرعا از طرف او حج نيابى انجام دهد ؟
ج - نيابت در حج از حىّ صحيح نيست ( 2 ) مگر در صورتى كه شخص از جهت پيرى نتواند به حج برود يا مريض ( 3 ) باشد ( 4 ) و از جهت مرض نتواند برود و مأيوس از خوب شدن تا آخر عمر باشد .
[ 154 ] س - حج به نيابت حضرت ولى عصر - ارواحنا له الفداء - چون در موسم حج تشريف دارند جايز است يا نه ؟
ج - اشكال ندارد . ( 5 ) [ 155 ] س - زنى كه واجب الحج است وصيت كرده كه از اصل تركه اش براى او حج
شرح
( 1 ) - آية الله سيستانى : بايد عمل را در وقتى انجام دهد كه بر منوب عنه تأخير از آن جايز نيست پس اگر نايب در طواف عمره تمتّع باشد بايد در وقتى انجام دهد كه منوب عنه بتواند بقيهء اعمال را قبل از فوت وقوف در عرفات انجام دهد و اگر طواف حج باشد تأخير آن از ذى حجّه جايز نيست ولى اگر ماه ذى حجّه تمام شد در هر زمان كافى است و اگر منوب عنه طواف را فراموش كرده و به وطن بازگشته است نايب در هر زمان مىتواند آن را انجام دهد .
آية الله مكارم : طواف حجّ تمتّع را بايد تا آخر ذى الحجه به جا آورد و طواف عمره تمتع را بايد در اشهر حج قبل از عرفات به جا آورد .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : طواف عمرهء تمتّع را در اشهر حج و طواف حج را در ذى حجّه روز عيد و بعد از آن بايد به جا آورد مگر اين كه منوب عنه طواف را فراموش كرده باشد و بعد از گذشتن موسم متذكَّر شود كه در اين صورت خود او و در فرض عدم تمكَّن ، نايب او مىتواند طواف را در غير اشهر حج به جا آورد .
( 2 ) آية الله بهجت : مگر در صورتى كه از غير جهت مال استطاعت نداشته باشد به طورى كه مباشرت مقدور او نباشد و تفصيل صور آن در مسأله 52 گذشت .
( 3 ) آية الله سيستانى : مرض و مانند آن .
( 4 ) آية الله خوئى : يا عذر ديگرى داشته باشد و عذر و مرض تا آخر عمر باقى بماند .
آية الله تبريزى : يا عذر ديگرى داشته باشد و اطمينان به زوال عذر و مرض نداشته باشد .
آية الله فاضل : يا عذر ديگرى داشته باشد و عذر و مرض تا آخر عمر باقى بماند مثل اين كه محكوم به حبس ابد باشد .
( 5 ) آية الله اراكى ، آية الله مكارم : به اميد مطلوبيت اشكال ندارد .
آية الله بهجت : مانع ندارد و احتياط در حج از نفس ( خود ) و اهداء ثواب براى آن حضرت است . ( مناسك ، ص 158 ، مسائل متفرقه ، س 1 ) .