[ 147 ] س - شخصى اجير حج بلدى از قم شده و خودش ساكن اراك است ، بعد از اجير شدن در نظر داشته كه به قم برود و از آنجا حركت كند ، پس از چند روز در حالى كه از موضوع غافل شده ، براى انجام كار ديگرى به قم و بعد از آنجا به تهران رفته است ، آيا همان نيت قبلى براى حركت از قم كافى است يا بايد برگردد به قم ، و بر فرض خروج از ايران چه حكمى دارد ؟
ج - اگر مىتواند بايد برگردد ، ( 1 ) و چنانچه برنگشت و لو در صورت تمكن و حج را انجام داد ، حج صحيح است و بالنسبه استحقاق اجرت دارد . ( 2 ) [ 148 ] س - آيا بر نايب واجب است كه بر طبق فتواى مرجع تقليد منوب عنه اعمال حج را انجام دهد ، يا مطابق وظيفه خودش عمل نمايد ؟
ج - ميزان ، وظيفهء خود اوست ، ( 3 ) ولى اگر اجير شده به كيفيت خاصى ، بايد طورى عمل كند كه مراعات وظيفه خودش و كيفيت ذكر شده ، بشود .
شرح
نيابت پدر به حج برود بايد حج را به نيابت از پدر به جا آورد و چنانچه وصيتى نبوده و از او خواسته نشده كه نيابت كند بايد براى خودش حج به جا آورد و براى پدر نايب بگيرد .
( 1 ) آية الله اراكى ، آية الله نورى : اگر داعى ارتكازى داشته ، گر چه اخطارى نبوده و غافل شده ، برگشتن لازم نيست ، زيرا در نيت خطور لازم نيست ، و اگر بالمرّه غافل شده و از ارتكاز هم محو شده ، بايد برگردد .
آية الله مكارم : مگر اين كه نيّت در اعماق ذهنش وجود داشته باشد .
آية الله بهجت : لازم نيست برگردد .
( 2 ) آية الله غروى : در صورتى كه اجير كننده راضى به آن كيفيّت بوده باشد و گر نه با وقوع اجاره به حج از قم ، حج از غير قم محلّ اشكال است .
( 3 ) آية الله تبريزى ، آية الله خوئى : چنانچه منوب عنه حىّ باشد ، بايد بر طبق تقليد منوب عنه عمل كند و چنانچه منوب عنه مرده باشد ، اگر وصيت كرده بايد به تقليد منوب عنه عمل كند . و در غير اين دو صورت مراعات تقليد منوب عنه لازم نيست .
آية الله تبريزى اضافه فرمودهاند : و لازم است آن عمل بنا به تقليد وصىّ و ورثه هم صحيح باشد و اگر وصيتى نكرده ، نايب به حسب تقليد خودش عمل كند و طورى باشد كه به حسب وظيفه ورثه هم مجزى باشد .
آية الله سيستانى : بايد طبق تقليد خودش عمل كند ولى اگر اجير شده باشد كه طبق نظر منوب عنه يا مستأجر عمل كند ، چه به صراحت ذكر شده باشد ، و چه اطلاق منصرف به آن باشد بايد به همان نحو عمل كند ، مگر در صورت يقين به فساد عمل .
آية الله بهجت : در نيابت از ميّت به وظيفه خودش عمل مىكند و در نيابت صحيح از زنده فى الجمله احتياط مىكند ( مناسك س 23 ) .