نبوده است . ( 1 ) [ 136 ] س - اگر كسى دفعهء اول به صورت خدمه ، حج به جا آورده و در دفعهء دوم دوباره به مأموريت خدمه عازم مكهء معظمه است ، آيا مىتواند به عنوان پدر يا مادر كه فوت شدهاند نيابت نمايد ، و در چنين صورتى آيا حج از عهدهء پدر و مادرش برداشته مىشود ؟
ج - مانع ندارد و حج از منوب عنه كافى است ، مگر آن كه سال اول ، مستطيع نبوده و امسال مستطيع باشد . ( 2 ) [ 137 ] س - اين جانب حدود شانزده سال قبل نيابتا به مكهء معظمه مشرف شده و در منى چون سفر اول بوده است ، و مىدانستهام كه طبق تقليد حضرت عالى بايد در سفر اول حلق كنم ، و لكن نمىدانستم كه ماشين ته زن با تيغ فرق دارد و به جاى تيغ با ماشين ته زن سر خود را تراشيدم و بعد از آن سفر هم دو سفر ديگر مشرف شدم و در سفرهاى بعدى سر خود را ماشين نموده و ناخن هم گرفتهام ، لطفا بفرماييد در سفر اول كه به جاى تيغ با ماشين سر را تراشيدم ، در مقابل اين كار وظيفهام چيست ؟ و آيا اين عمل سفر اول در سفرهاى بعدى خللى وارد مىآورد يا ذمهام برى شده است ؟
ج - شما در صورت امكان بايد به مكه برويد و در منى حلق كنيد ( 3 ) و بعد از
شرح
( 1 ) - آية الله مكارم : نيابت شما هم درست است .
آية الله تبريزى : نيابت شما محل اشكال است .
آية الله سيستانى : صحّت نيابت شما بعيد نيست .
آية الله بهجت : به ذيل مسأله 107 و 139 مراجعه شود .
( 2 ) آية الله مكارم : خدمه در حكم مستطيع هستند به علاوه مستطيع اگر قصد نيابت كند حج براى منوب عنه كافى است هر چند گناه كرده است .
آية الله فاضل : در اين صورت حج نيابى صحيح است اما معصيت كرده .
آيات عظام خوئى ، تبريزى ، سيستانى : حج نيابى او صحيح است .
( 3 ) آيات عظام خوئى ، خامنه اى ، بهجت ، فاضل ، مكارم : صروره ( كسى كه بار اول حج اوست ) بين حلق و تقصير مخير است ، گر چه احتياط اين است كه حلق كند .
آية الله سيستانى : حلق با ماشين ته زن كافى است ، گر چه احتياط مستحب با تيغ است . ( ملحق مناسك ، س 351 ) .
آية الله اراكى : اگر با ماشين برقى بوده كه چيزى از مو باقى نمانده ، از حلق رأس كفايت مىكند ، و اگر مقدارى از مو باقى