حرم بميرد بيشتر از آن چه ذكر شد و اجرت احرام مستحق نيست ، ( 1 ) اگر چه حج از ميت ساقط مىشود ، ( 2 ) و اگر بعض اعمال را به جا آورد و مرد مستحق اجرت آن اعمال نيز مىباشد ، و اگر اعمال را به نحوى به جا آورده است كه در عرف گفته شود كه عمره و حج را به جا آورد ، مستحق تمام اجرت است اگر چه بعض اعمال را كه مضر به صحت حج نيست و محتاج به اعاده نيست نسيانا ترك كرده باشد . ( 3 ) [ 121 ] م - كسى كه به عنوان نيابت رفت به مكه ، و خودش حج واجب به جا نياورده ( 4 ) احتياط آن است كه بعد از عمل نيابت ، ( 5 ) براى خودش عمره مفرده به جا ( 6 ) آورد و اين احتياط واجب نيست ( 7 ) لكن خيلى مطلوب است .
[ 122 ] م - كسى كه اجير شده براى حج تمتع ، مىتواند اجير ديگرى شود براى طواف يا ذبح ، يا سعى ، يا عمرهء مفرده بعد از عمل حج ، چنانچه مىتواند براى خودش طواف و عمره مفرده به جا آورد . ( 8 )
شرح
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : هر گاه اجير بعد از محرم شدن بميرد تمام اجرت را مستحقّ خواهد شد در صورتى كه بر تفريغ ذمّهء ميّت اجير شده باشد . و امّا اگر اجير بر به جا آوردن اعمال شده باشد اجرت مقدارى را كه به جا آورده مستحقّ مىشود و چنانچه قبل از احرام بميرد چيزى مستحقّ نخواهد بود بلى اگر مقدّمات عمل داخل اجاره باشد هر مقدار از مقدّمات را كه انجام داده باشد اجرت همان مقدار را مستحقّ مىشود ( مناسك ، مسأله 115 ) .
( 1 ) آية الله گلپايگانى : ظاهرا مستحق تمام اجرت مىباشد على الاقوى و همچنين است حكم صورت بعد .
( 2 ) آيات عظام اراكى ، فاضل ، صافى : مگر آن كه اجير براى تفريغ ذمّه شده باشد ، كه در اين صورت تمام اجرت را مىبرد .
( 3 ) آية الله خوئى : اگر بر خود اعمال اجير باشد به نحو تعدّد مطلوب ، به نسبت اعمالى كه انجام داده مستحق اجرت است .
آية الله سيستانى : مگر آن كه اجير براى تفريغ ذمّه شده باشد كه در اين صورت تمام اجرت را مىبرد و اگر بر خود اعمال اجير باشد به نحو تعدّد مطلوب به نسبت اعمالى كه انجام داده مستحقّ اجرت است .
( 4 ) آية الله صانعى : و استطاعت براى عمره مفرده دارد وجوب اتيان آن بعد از عمل نيابت خالى از وجه نمىباشد و ظاهرا در اين گونه استطاعتها عود و رجوع إلى الكفايه معتبر نيست .
آية الله بهجت : احتياطا عمره به جا آورد .
( 5 ) آية الله فاضل : يا قبل از آن .
( 6 ) آية الله گلپايگانى : رجاء ( احكام عمره فارسى ، ص 16 ) .
( 7 ) آية الله مكارم : اين احتياط واجب است .
( 8 ) آية الله مكارم : در مورد عمره مفرده اگر در همان ماه عمره تمتع باشد قصد رجاء كند .