صحيح است هر چند قبل از عمل شك داشته باشد . ( 1 ) 5 - معرفت نايب به افعال و احكام حج و لو با ارشاد كسى در حال عمل .
6 - ذمه نايب ، مشغول به حج واجبى ( 2 ) در آن سال نباشد .
7 - معذور ( 3 ) در ترك بعض افعال حج نباشد .
شرح
( 1 ) - آية الله مكارم : احتياط واجب عدم استنابه در اين دو مورد است .
( 2 ) آية الله سيستانى ، آية الله بهجت : ( با اختلاف تعابير ) : مگر در صورتى كه جاهل به وجوب باشد يعنى نداند كه حج بر خودش واجب است يا مىدانسته ولى غافل است و فراموش كرده ، كه در اين دو صورت نيابت وى عيبى ندارد . و اين شرط شرط صحت اجاره است نه شرط صحت حج نايب .
آية الله بهجت : اضافه مىفرمايد : پس هر گاه در حالى كه حج بر خودش واجب بوده و از قبل ديگرى و به نيابت او حجّ نمايد اظهر آن است كه حج او صحيح است و ذمهء منوب عنه بريء شده است ولى نايب اجرتى را كه قرار داده شده مستحقّ نخواهد شد بلكه مستحقّ اجرة المثل خواهد بود ( اجرة المثل يعنى نرخ متعارف ) ، ( مناسك ، ص 37 ، مسأله 100 ) .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : در صحت حجّ غافل و جاهل اشكال است و احوط عدم اكتفاء به حج آن دو است .
( مناسك عربى ، ص 49 ، مسأله 1 ) .
آية الله خوئى : ذمّهء نايب مشغول به حج واجب منجّز نباشد و اين شرط صحت اجاره است .
آية الله تبريزى : ذمّهء نايب مشغول به حج واجب نباشد و اين شرط صحت اجاره است ، پس اگر غافل از استطاعت بود اجارهء او صحيح است .
آية الله فاضل : اين شرط معتبر نيست .
آية الله مكارم : اگر ذمه او مشغول باشد نيابت او صحيح است هر چند گناه كرده است .
( 3 ) آية الله فاضل : نيابت معذور و لو براى حج ندبى حتى اگر تبرعا و بدون وكالت باشد صحيح نيست بلى مىتواند براى خود حج انجام دهد و ثواب آن را اهدا كند .
آية الله گلپايگانى : بنا بر احتياط نيابت معذور صحيح نيست . ( مناسك عربى ، ص 50 ، مسأله 9 ) .
آية الله خوئى : اجاره كردن معذور براى حج جايز نيست بلكه اگر خودش تبرعا حج نيابى به جا آورد اجزاء آن از منوب عنه مشكل است ولى كسانى كه جايز است در شب عيد قبل از طلوع فجر به منى بروند و در شب رمى كنند و يا كسانى كه ناچار به ارتكاب محرّمات احرام هستند نيابتشان مانعى ندارد و آن چه از ايشان راجع به عذر طارى در نايب آمده اينست س - اگر براى نايب در حج پيش آمدى شود آيا مىتواند نايب بگيرد مثلا در رمى جمره و يا ذبح و يا غيره ج - بلى مىتواند نايب بگيرد استفتاءات ص 275 س 833 و نيز در مناسك مسأله 125 فرموده اگر نايب براى حج تمتع اتفاقا بخاطر ضيق وقت ناچار شد عدول به حج افراد كند مجزى از منوب عنه است و لذا مىتوان گفت ايشان نيابت معذور به عذر طارى را مجزى مىدانند .