[ 98 ] س - كسى كه واجد شرايط حج باشد و نوه اى دارد كه شرعا و عرفا به زن احتياج دارد كه اگر زن نگيرد به حرام مىافتد ، آيا كدام مقدم است و وظيفهء پدر بزرگ چيست ، ازدواج براى نوه اش يا حج ؟
ج - حج خودش مقدم است ( 1 ) مگر اين كه ازدواج نوه از مخارج عرفى او محسوب شود و نتواند هم براى او ازدواج كند و هم به مكه برود . ( 2 ) [ 99 ] س - اين جانب با داشتن استطاعت مالى و هفتاد و دو سال سن ، چون معتاد به خوردن ترياك هستم طبق مقررات كشورى ، ادارهء بهداشت از رفتن حج جلوگيرى مىكند ، از نظر شرع تكليف حج چيست ؟
ج - اگر قبلا مستطيع بودهايد و با امكان ، حج نرفتهايد حج بر شما مستقر شده است ، ( 3 ) و اگر قبلا استطاعت نداشتهايد در فرض مذكور مستطيع نيستيد ، ( 4 ) مگر آن كه بتوانيد ، و لو با ترك ترياك ، تحصيل اجازه كنيد و به مكه برويد .
[ 100 ] س - آيا از منافع خمس و زكات ، كسى مستطيع مىشود يا نه ، و آيا خمس و زكات
شرح
اگر هيچ كدام مستطيع نمىشوند بعضى مىتوانند حق خود را به ديگرى واگذار كنند تا مستطيع شود .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : اگر پس از برگشت در زندگى به حرج نمىافتد حج بر او واجب است .
( 1 ) آية الله بهجت : حكم آن در مسأله 39 گذشت .
آية الله غروى : مگر در صورتى كه ترك ازدواج نوه اش برايش حرجى باشد .
( 2 ) آية الله گلپايگانى : مخارج ازدواج نوه از نفقات واجبه بر پدر بزرگ نيست و اگر مستطيع است بايد به حج برود .
آية الله صافى : اگر عرفا مخارج ازدواج نوه به عهدهء پدر بزرگ باشد كه ترك اداء آن حرجى باشد عدم حصول استطاعت بعيد نيست .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : و ترك آن بر پدر بزرگ مستلزم وقوع در حرج باشد .
آية الله سيستانى : اگر صرف مال در حج و ترك تزويج نوه براى او ( پدر بزرگ ) حرجى باشد ، حج واجب نيست و گر نه واجب است . ( ملحق مناسك ، س 12 ) .
( 3 ) آية الله مكارم : و اگر مأيوس از ترك اعتياد هستيد بايد نايب بگيريد .
آية الله تبريزى : محلّ تعليقه آخر عبارت است : و اگر نتوانيد بنا بر احتياط بايد نايب بگيريد .
( 4 ) تفصيل اين مسأله در ذيل مسأله 23 گذشت .
آية الله غروى : بلكه در فرض سؤال مستطيع مىشود اگر بتواند به خارج از كشور مسافرت و از آنجا به حج رود .
آية الله بهجت : حكم آن در مسأله 52 بيان شد .