بايد به آن عمل كند . ( 1 ) [ 85 ] س - اين جانب كه به علت كهولت سن و بالا بودن قند خون و امراض ديگر قادر به انجام فريضهء حج نمىباشم ، آيا مىتوانم نيابتا از طرف خود كسى را حج بفرستم يا خير ؟
ج - اگر قبلا از جميع جهات مستطيع بودهايد ، و ليكن اقدام بر انجام حج نكردهايد و در نتيجه حج بر شما مستقر شده و فعلا در اثر پيرى يا بيمارى كه اميد خوب شدن نباشد تمكن از سفر حج نداريد واجب است كسى را نايب بگيريد تا براى شما حج به جا آورد . ( 2 ) [ 86 ] س - شخصى پدرش وصيت كرده است كه فرزندش از جانب او حج به جا آورد ، بعد از مرگ پدر ، فرزند مستطيع مىشود . آيا لازم است حج خود را بر حج پدر مقدم بدارد ، و اگر حج خود را مقدم بدارد آيا صحيح است يا نه ؟
ج - اگر قبل از آن كه پسر مستطيع شود ، پدر او را اجير كرده كه بعد از فوت او در سال اول حج براى پدر انجام دهد يا نسبت به مدت ، مطلق بوده كه منصرف به سال اول است و پسر قبل از استطاعت خود اجاره را قبول كرده ، ( 3 ) لازم است سال اول بعد از فوت پدر حج نيابى براى پدر انجام دهد . ( 4 ) و در غير اين صورت بايد براى خودش حج
شرح
( 1 ) - آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : اگر شرط ضمن العقد باشد ، وفاء واجب است و در غير آن ، تخلف از وعده كراهت شديده دارد .
آية الله بهجت : تنها وعدهء سفر موجب استطاعت نمىشود ولى بر مرد لازم است كه به وعده خود وفا كند اگر هنگام عقد ازدواج به او وعده داده است . ( مناسك ص 161 س 4 ) .
( 2 ) تفصيل نظر آيات عظام در اين مسأله در ذيل مسأله 41 گذشت .
آية الله بهجت : بر چنين شخصى واجب نيست به حج برود ولى نايب گرفتن بر او واجب است على الأظهر و تفصيل آن در حاشيه مسأله 52 گذشت .
( 3 ) آيات عظام گلپايگانى ، خوئى ، تبريزى ، صافى : در صورتى كه استطاعت او توقّف بر قبول استيجار داشته باشد لازم است اوّل براى پدر حج انجام دهد و الَّا استطاعت بعد كاشف از بطلان اجاره است .
آية الله فاضل : هر كدام از دو حج را سال اول انجام دهد ، محكوم به صحّت است هر چند در بعضى از صور عصيان كرده است .
( 4 ) آية الله اراكى : در صورتى كه استطاعت از مال الاجاره پيدا شده باشد ، و الَّا حج خود را مقدم بدارد .
آية الله سيستانى : اگر با پول نيابت مستطيع شده باشد . ولى اگر با پول ديگرى مانند ارث مستطيع شده باشد ، پس اگر