تكرار كند ( 1 ) ؟
ج - چنانچه در وقت انجام حج اولى مستطيع نبوده ، با فرض حصول استطاعت در زمان حج ثانى ، حج نيابتى باطل است ( 2 ) و حج خود را بايد انجام دهد ، و حج نيابتى را اگر وقت آن موسع بوده بعد از حج خودش انجام دهد ، و در غير اين صورت به صاحب پول مراجعه كند .
[ 83 ] س - كسى كه واجب الحج بوده از پاكستان عازم حج شد و در مدينهء منوره بيمار گرديد و در حال بيمارى به طرف مكه رهسپار شد و در بيمارستان مكه قبل از حج وفات نمود ، تمام دارائيش در وقت فوت ، مقدارى پول و قطعه زمينى در پاكستان بوده است ، با توجه به اين كه پول موجودش براى نيابت حج او كفايت نمىكند ، آيا ورثه اش بايد زمين را بفروشند و برايش نايب بگيرند ، و يا اين كه با فوت او حج ساقط مىشود ؟ اجركم على الله .
ج - اگر با احرام عمرهء تمتع داخل مكه شده ( 3 ) و پيش از انجام يا اكمال اعمال عمره يا بعد از انجام آن فوت نمود ، همان مقدار عمل او مجزى و حج از او ساقط است ، ولى اگر بدون احرام عمره وارد مكه شد ( 4 ) و در آنجا فوت نمود در صورتى كه حج بر او قبلا مستقر بوده ، بايد از اصل تركهء او برايش نايب بگيرند . و حج ميقاتى كفايت مىكند .
[ 84 ] س - اين جانب در موقع ازدواج يك سفر حج به زوجهام وعده دادهام ، آيا ادائش چگونه مىباشد ؟
ج - اگر مجرد وعده بوده است ، ( 5 ) لازم نيست اداى ( 6 ) آن . و اگر مهر قرار داده شده باشد ( 7 )
شرح
( 1 ) - آية الله بهجت : با ملاحظه حواشى مسأله 40 كه گذشت هر دو حج او صحيح است .
آية الله فاضل : در فرض مذكور مستطيع بوده و حج انجام شده حج واجب مىباشد و حج نيابى هم محكوم به صحت است .
( 2 ) تفصيل نظر آيات عظام در اين مسأله ذيل مسأله 38 و 40 گذشت و در ذيل مسألهء 107 در شرط 6 خواهد آمد .
آية الله خامنه اى ، آية الله مكارم : حج اوّل صحيح بوده و حج نيابتى او نيز صحيح است .
آية الله غروى : به حسب گفته ما كه از وجوه شرعيه يعنى سهم مبارك امام انسان مستطيع مىشود حج نيابتى در فرض سؤال صحيح است .
( 3 ) آية الله مكارم : اگر بعد از احرام فوت شده حج از او ساقط است . خواه بعد از دخول حرم و يا قبل از دخول حرم باشد .
( 4 ) نظر آيات عظام در ذيل سؤال 80 گذشت .
( 5 ) آية الله سيستانى : به احتياط واجب بايد به آن وفا كنيد .
( 6 ) آية الله مكارم : ولى بدون شك عمل به آن مستحب مؤكد است .
( 7 ) آية الله مكارم : يا شرط ضمن العقد بوده است .