ج - بايد به هر نحو ( 1 ) هست و بر خلاف مقررات جمهورى اسلامى نيست ( 2 ) به حج مشرف شود .
[ 79 ] س - شخصى قبلا حج بر او مستقر نشده ، اما در موقع ثبت نام جهت حج تمتع مستطيع بوده و ثبت نام نموده ، ولى بعدا از نظر مالى محتاج شده و احتياج به پول سپرده شده در بانك را دارد ، بفرماييد مىتواند پول را پس بگيرد يا خير ؟ و چنانچه در سال اول يا سالهاى بعد قرعه به نام او اصابت كند ، فرق دارد يا نه ؟
ج - با فرضى كه ذكر شده مستطيع نيست و مىتواند ( 3 ) پول را بگيرد ، و فرق ندارد .
[ 80 ] س - پدرم در سال 1360 براى زيارت خانهء خدا مستطيع شد و در سال 1362 جهت زيارت خانهء خدا به مكه مشرف شد ، ولى بعد از احرام بستن ، بين راه سكته و فوت كرد و هيچ گونه عملى را انجام نداد ، آيا حج به گردنش مىباشد يا خير ؟
ج - اگر بعد از دخول حرم مرده ، ( 4 ) حج از او ساقط شده است ، و اگر قبل از دخول حرم
شرح
( 1 ) - آية الله بهجت : قبل از استقرار حج استطاعت شرعيه شرط است و بعد از آن استطاعت عقليه و مقدوريّت ميزان است البته با مراعات سائر احكام شرعيه . ( مستفاد از صفحه 27 و 22 كتاب حج ) آية الله تبريزى : بايد به هر نحو ممكن مادامى كه حرج نبوده و مستلزم ارتكاب حرام نباشد ، به حج مشرف شود .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : در صورت تمكَّن اگر چه با صرف مبلغ زيادتر لازم است به حج برود ( آداب و احكام حج ، مسأله 147 ) .
آية الله فاضل : اگر حرجى نباشد بايد به هر نحو . .
آية الله خوئى : اگر حرجى نباشد و نيز متوقف بر ارتكاب حرام اهم يا مساوى نباشد حج واجب است .
( 2 ) آية الله غروى : در صورت تمكَّن از حج و لو با مخالفت قوانين حكومت حج ساقط نمىشود و در صورتى كه اسباب حرج يا ضرر فوق العاده نبوده باشد .
( 3 ) آية الله خوئى : اگر نفقه لازم باشد و يا از ترك انفاق به حرج بيافتد .
آية الله تبريزى : اگر در سال اول قرعه به نام او اصابت كند ، نمىتواند پول را بگيرد مگر آن كه در حرج بيفتد .
آية الله سيستانى : اگر پول را براى نفقات لازم نياز داشته و غير از آن پولى نداشته است .
آية الله غروى : استطاعت مالى خود را نمىتواند از بين ببرد گر چه در سال اوّل قرعه به اسمش اصابت نكند و در سال دوّم يا سوّم اصابت كند .
( 4 ) آية الله سيستانى : ظاهر سؤال اين است كه حج بر او مستقرّ بوده است و در اين صورت و در فرض سؤال حج از او ساقط نيست و بايد از او قضا كنند .
آية الله مكارم : اگر بعد از احرام فوت كند حج از او ساقط است . خواه در حرم فوت كرده باشد و يا در خارج حرم .