[ 71 ] س - پدرى براى حج ثبت نام كرده است و در وصيتش گفته است كه برايش حج مستحبى به جا آورند ، و پسر بزرگتر چون ديده خودش استطاعت بدنى و مالى دارد ، و فقط استطاعت طريقى نداشته كه آن هم با فوت پدر برايش حاصل شده به نيت خود حج را انجام داده ، نه به نيابت از پدر ، آيا حج او صحيح است يا نه ؟ چون استطاعت طريقى نداشته مگر از طريق نيابت ؟
ج - فرض مزبور نيابت نيست ، و حج خودش صحيح و مجزى است . ( 1 ) [ 72 ] س - مسلمين بعضى از كشورهايى كه حكومتشان كمونيستى است ، مانند حكومت فعلى افغانستان ، اگر بخواهند حج بروند بايد مبلغ زيادى به آن حكومت كمك كنند و قهرا اين پول براى تقويت چنين حكومتى مصرف مىشود ، در صورتى كه راه منحصر به اين كار باشد آيا أولا حج بر چنين اشخاصى واجب است يا نه ؟ و ثانيا اگر اين مقدار پول را بدهند و به حج بروند از حجة الاسلام كفايت مىكند يا نه ؟
شرح
آورد ، در صورت داشتن ساير شرايط استطاعت ، بايد هر كدام سعى كنند كه خودشان به حج بروند ، و در صورت مشاجره بين آنها ، با قرعه تعيين شود ، و در هر صورت ارزش فيش را به ورثه مديون است ، و چنانچه پدر واجب الحج بوده است ، بايد براى او استيجار نمايند . ( آداب و احكام حج ، مسأله 144 ) .
آية الله صافى : اگر به عنوان نيابت پدر است بر هيچ يك از آنها رفتن به حج و قبول نيابت واجب نيست مگر آن كه بالخصوص مورد وصيّت باشد و اگر منظور اين است كه يكى از آنها مىتواند با استفاده از فيش پدر براى خود حج به جاى آورد در صورت داشتن ساير شرايط استطاعت بر هر كدام كه مىداند با استفاده از فيش مورد مزاحمت ديگران قرار نمىگيرد حج واجب است و اگر همه در اين جهت مساوى باشند بر همه لازم است اقدام كنند و چنانچه يكى از آنها بدون مسامحه ديگران موفّق به استفاده شد حج از ديگران ساقط است ولى با مسامحه ، حكم به استقرار حج بر او خالى از وجه نيست اين در صورتى است كه فيش از تركه ميّت محسوب نشود و اگر از تركه محسوب شود در صورتى كه هيچ يك از ورثه از حقّ خود نسبت به آن صرف نظر نكند بايد به فروش برسد و بهاى آن بين ورثه كما فرض الله تقسيم شود و بنا بر اين هر يك از ورثه يا غير ورثه بايد اقدام به خريد فيش نمايد هر كس برايش فراهم شد حج بر او واجب است و چنانچه پدر واجب الحج بوده است بايد براى او استيجار نمايند هر چند به فروش فيش باشد .
( 1 ) آية الله مكارم : ولى به خاطر ترك وصيت پدر گناه كرده و بايد حج مستحبّى او را انجام دهد و يا كسى را بفرستد تا به جا آورد .
آية الله خوئى : فتواى ايشان در اين مورد در دست نيست .
آية الله سيستانى : وصيّت پدر در حج نسبت به او نافذ است و پسر استطاعت طريقى نداشته كه بتواند براى خودش حج به جا آورد . ( ملحق مناسك ، سؤال 10 ) .