قبل واجب بوده است چنانچه مأيوس از خوب شدن باشد بايد در همان سال ( 1 ) يا سال بعد ( 2 ) براى حج و عمرهء تمتع نايب بگيرد ، و در صورتى كه مأيوس از خوب شدن نباشد ( 3 ) نايب نمىتواند بگيرد و بايد خودش حج و عمرهء تمتع را مجددا انجام دهد ، و در هر صورت فعلا از احرام خارج و محرمات احرام بر او حلال شده است .
[ 65 ] س - در حال حاضر كه هر كسى بخواهد حج مشرف شود بايد قبلا براى ثبت نام و مقدمات حج اقدام نمايد ، اگر كسى ثبت نام كرد ولى نوبت او را براى چند سال ديگر اعلام نمودند ، اگر قبل از رسيدن آن نوبت ، از راه ديگر وسيلهء رفتن براى او فراهم شد و پول قرض كرد و به مكه رفت ، آيا حج او حجة الاسلام است يا خير ؟
ج - اگر قبلا حج بر او مستقر نشده و فعلا هم نمىتواند به حج برود مگر با قرض ، ( 4 ) حج بر او واجب نشده است ، و حج او حجة الاسلام نيست . ( 5 ) [ 66 ] س - اگر كسى به خيال اين كه استطاعت دارد به قصد عمرهء تمتع محرم شد و به ترتيب كليهء اعمال حج تمتع حجة الاسلام را انجام داد و بعد از تمام شدن اعمال معلوم شد كه
شرح
( 1 ) - آية الله فاضل : و اگر نشد سال بعد .
( 2 ) آية الله مكارم : در همان سال و اگر ممكن نشد در سالهاى بعد .
( 3 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : بنا بر احتياط در اين صورت هم نايب بگيرد و اگر بعدا رفع عذر شد و داراى شرايط بود احتياطا خودش نيز حج را انجام دهد . ( مناسك عربى ، ص 32 ، مسأله 90 ) .
( 4 ) آية الله غروى : ولى اگر بتواند از راه ديگرى به حج رود و حاجتى به قرض كردن نداشته باشد حج او صحيح و حجة الاسلام محسوب مىشود .
آية الله سيستانى : مگر آن كه وقت پرداخت قرض آن قدر دور باشد كه اصلا عقلاء به آن توجه نكنند . كه در اين صورت حجّ بر او واجب خواهد شد . ( مناسك ، مسأله 33 ) .
آية الله بهجت : حكم قرض گرفتن در ذيل مسأله 20 گذشت .
( 5 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : مگر در صورتى كه از كسى طلب داشته باشد و يا مالى دارد كه در دسترس او نيست و بعدا به راحتى مىتواند به واسطه آن قرضى را كه گرفته اداء كند ، كه در اين صورت با قرض كردن صدق استطاعت مىكند و اگر قرض كرد و ساير شرايط هم فراهم بود حج واجب مىشود و حجة الاسلام مىباشد . ( مناسك عربى ، ص 19 ، مسأله 34 ) .
آية الله تبريزى : هر گاه كسى مقدارى پول قرض كند كه آن پول به مقدار مخارج حج باشد و در وقت قرض كردن مالى داشته باشد كه بتواند با آن قرض خود را اداء كند حج بر او واجب خواهد بود بلكه مثل اين شخص اگر بتواند بدون منت قرض كند لازم است قرض كند و به حج برود ( مناسك ، مسأله 33 ) .
آية الله مكارم : مگر اين كه نوبت خود را كه براى آن ثبت نام كرده در مقابل آن به وام دهنده واگذار كند .