اگر رفت و حرامى به جا آورد يا واجبى را ترك كرد معصيت كار است ولى حج او صحيح است .
[ 32 ] م - اگر با اعتقاد به اين كه مستطيع نيست ، قصد ( 1 ) حج استحبابى كند و بعد معلوم شود كه مستطيع بوده كفايت از حجة الاسلام نمىكند ( 2 ) مگر در صورتى كه قصد وظيفهء فعليه نموده باشد و اشتباها آن را بر حج استحبابى تطبيق كرده باشد . ( 3 ) [ 33 ] م - اگر شخص ، زاد و راحله ندارد ولى به او گفته شد كه حج به جا آور و نفقهء تو ( 4 ) و عائله ات ( 5 ) بر عهدهء من ، با اطمينان به وفاء و عدم رجوع ( 6 ) باذل ، ( 7 ) حج واجب مىشود و اين حج را بذلى مىگويند ( 8 ) و در آن رجوع به كفايت كه از شرايط وجوب است شرط
شرح
( 1 ) - آية الله گلپايگانى : اگر بطور جزم ، قصد حج استحبابى كرده است كفايت آن از حجة الاسلام خالى از اشكال نيست . ( آداب و احكام حج ، مسأله 78 ) .
( 2 ) آيات عظام مكارم ، صافى ، تبريزى : كفايت مىكند .
آية الله خامنه اى : مگر اين كه نيّت كند حجى را كه شارع مقدس از او خواسته به جاى آورد .
آية الله خوئى : كفايت مىكند . ( تعليقهء عروه ، ج 2 ، ص 240 ) .
آية الله صانعى : كفايت مطلقا خالى از وجه نيست .
( 3 ) آية الله غروى : يا به نيّت عملى انجام دهد كه اگر مستطيع بوده باشد همان در حقّش واجب است گر چه ما ذكر كرديم كه كفايتش از حجة الاسلام خالى از وجه نيست .
( 4 ) آية الله فاضل : تعهد نسبت به عائله و اطمينان به وفاء و عدم رجوع باذل شرط نيست .
( 5 ) آية الله تبريزى : اگر نمىتواند نفقه عيال را تأمين كند چه به حج برود و چه نرود بذل نفقه عيال شرط نيست .
آية الله سيستانى : مگر اين كه نفقهء عائله اش را تا زمان برگشت داشته باشد يا اين كه فرق نمىكند ، چه حج برود و چه نرود نفقه آنها را نمىتواند تأمين كند يا از عدم تأمين نفقه آنها در حرج نمىافتد يا عائله واجب النفقهء او نيستند كه در اين موارد بذل نفقه عائله شرط وجوب حج نيست . ( مناسك عربى ، مسأله 43 ) .
( 6 ) آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : اطمينان به وفا و عدم رجوع باذل ، شرط نيست ، ولى اگر وثوق و اطمينان به رجوع و عدم وفاء باذل دارد حج واجب نمىشود .
آية الله غروى : اطمينان به عدم رجوع باذل اعتبارى ندارد .
( 7 ) - آية الله نورى : به شرطى كه قبول اين بذل براى او مستلزم ذلَّت و منّت نباشد .
( 8 ) - آيات عظام خوئى ، تبريزى ، بهجت : در اين مسأله فرقى بين اباحه ( در اختيار گذاشتن ) و تمليك و دادن عين مال و يا قيمت آن نيست .
آية الله سيستانى : اباحه اى كه براى اباحه كنندهء آن قابل برگشت باشد شرعا ، و تمليك متزلزلى كه از طرف مقابل قابل